Hoofdstuk VIII. — 117 — Aaoteekening. 



titel Panji Wijayakrama voert i). Zooals boven, in de inleiding, echter reeds is 

 gezegd, heeft de maker er van de Pararaton veelvuldig niet begrepen. Een der be- 

 langrijkste fouten, die hij gemaakt heeft, is dan ook wel, dat hij die opstand laat 

 plaats grijpen onder Kërtarajasa, zoodat, hoewel de lectuur van het geschrift om 

 zijne literaire waarde, welke zeer groot is 2 ), ter lezing kan worden aanbevolen, er 

 toch tevens een waarschuwing bijgevoegd dient te worden, dat het öf niet óf uiterst 

 voorzichtig als bron voor Java's geschiedenis te gebruiken is, iets waarvan na het uit- 

 geven van de Pararaton, waarop het boek berust, wel geen sprake meer wezen zal 3 ). 



In dit hoofdstuk verkrijgt Banak Wide (= Wiraraja) hetgeen hem volgens 

 de (oude) afspraak, die hij met Raden Wijaya maakte, van Java toekwam. On- 

 lukkig is het niet uit te maken wat er bedoeld is met de tigang juru. Onwille- 

 keurig vraagt men zich af of het onder Wiraraja gekomen gedeelte van Java niet 

 iets moet zijn geweest als overeenkomen zou met het rijk van Balambangan, zoo- 

 als men zich dat gewoonlijk, en niet ten onrechte, voorstelt, al zijn de grenzen er 

 van niet altijd dezelfde geweest. 



Over de daaropvolgende opstanden kan niets in het bijzonder worden op- 

 gemerkt. Die van Kuti, — mag men hier, al is dit hier een persoonsnaam, de plaats- 

 naam Kuti van de geincrimeerde oorkonde n°. II mede in verband brengen ? — 

 schijnt verreweg de gevaarlijkste te zijn geweest, en moet aan Gajahmada de ge- 

 legenheid hebben gegeven meer op den voorgrond te komen. In het vervolg treedt 

 hij steeds meer en meer vooruit. De beroemde naam, dien hij ook nu nog bij de 

 Javanen heeft, was blijkens hetgeen er in de Pararaton van hem verteld wordt, 

 niet onverdiend. Achtereenvolgens fungeert hij onder den vorst van dit hoofdstuk, 

 diens opvolgster, en haren zoon, tot hij in 1290 Qaka, dus op een zeer rijpen leef- 

 tijd, door den dood wordt weg gerukt, doch men zie hierover verder bij Hoofdstuk 

 IX en XIII. 



Jayanagara, die van zins was zijn beide zusters (halve zusters) te huwen 5 ), 

 komt om ten gevolge van een derde liefdesgeschiedenis, ten minste als de op- 

 vatting in de vertaling van hetgeen er in het Jav. staat, de goede is. 



Het laatste gedeelte van dit hoofdstuk zal in de aanteekening bij het vol- 

 gende, waar opnieuw de juistheid van het door de Pararaton geleverde getoetst 

 kan worden, weer blijken van zeer veel belang te zijn. 



Gelet op het wederverschijnen der ksatriya's te Majapahit, en de vooraf- 



1) Deze titel is ontleend aan Zang VII, str. 152: kaprdfitaka panji Wijayakrama, sdmpun ingastren 

 malih, denira sang dwijd,, uni caturagrama, siddhdngastutyakena ring, amangku jawa, suniengkeng Majapa- 

 hit,, wastUya tan enucap panengranira, gri mdrdja aparïji,, Wijayamottama, tinüteng sandgara, tkeng pra- 

 nüsdntarering , sami kdwaga, sira anakrawarti, De inhoud van de Rangga lawe berust op hetgeen men in 

 de Pararaton aantreft in Hoofdstuk V, VI, VII en het begin van VIII. 



2) Het boek staat als zoodanig zeer hoog, maar is veelvuldig zeer zwaar te verstaan. 



3) Eene vergelijking zou nog verschillende zaken van het gehalte als het juist in den tekst genoemde 

 aan het licht kunnen brengen. 



4) Zie hierbij hetgeen voorkomt in Hoofdstuk X, en de aanteekening daarbij. 



