Hoofdstuk IX. — 124 — Aanteekening. 



als iets ondoordachts of onvoorzichtigs zal worden beschouwd, daarbij ook reke- 

 ning houdt met bijzonderheden door de Pararaton verteld, dan kan dit zelfs tus- 

 schen vrij enge grenzen geschieden. 



Hoewel het uit de Pararaton niet blijkt, wanneer de opvolger van deze 

 vorstin, die zelf in 1250 Qaka aan het bewind kwam, in hare plaats de regee- 

 ring aanvaardde, is het toch uit het volgende hoofdstuk duidelijk, dat hij in 1279 

 Qaka reeds koning was. Ook schijnt men te mogen besluiten dat Bali, dat in het 

 opschrift genoemd wordt als een onderhoorigheid van Java, in 1256 Caka, zie bl. 

 28, reg. 16, zulks nog niet was. Eerst na de vermelding van het in dat jaar plaats 

 hebbende feit spreekt de Pararaton van de door Gajah mada afgelegde gelofte 

 Gurun, Seran, Tanjungpura, Haru, Pahang, Dompo, Bali, Sunda, Palembang en 

 Tumasik te zullen onderwerpen. Hiervoor moet toch weer eenige tijd verloopen 

 zijn, ook al zou het Bali alleen betreffen, en zoo blijkt het dat ook dit opschrift, 

 afkomstig van dezelfde vorstin, als op het Maïijucrï- beeld, doch daar niet met 

 name vermeld, ook uit ongeveer denzelfden tijd, Qaka 1265, moet dagteekenen x ). 



Waar het Sadeng, waarvan de tekst spreekt, gezocht moet worden, blijkt 

 niet. Mogelijk is het, dat de plaats thans zelfs niet meer bestaat. Daar alles in de 

 Pararaton op oost- Java schijnt te spelen, zou men er het Sadeng in de residentie 

 Pasuruhan, district Rejasa, of wellicht nog liever de Sadeng, in de residentie 

 Bësuki, district Pugër, voor in aanmerking kunnen brengen. Er dient daarbij ge- 

 wezen te worden op het feit, dat in de omgeving van dien berg restanten van 

 bouwwerken zijn gevonden, men denke slechts aan Tjandi Këdaton, Kuta Bara, Kuta 

 Këdawung, Kuta Krajingan, Cora manis, Pontang, en Kuta Blater, zie Verbeek Oud- 

 heden van Java, n°. 647, 648, 649, 653, 654, 652 en 651 (bl. 321 en 322), op twee 

 waarvan de jaarcijfers 1260 en 1292 Qaka (Pontang en Tjandi Këdaton) zijn aange- 

 troffen, die van het jaar der Pasadeng, 1253 Qaka, niet zoo heel veel verschillen. 

 Deze jaarcijfers wijzen het uit, dat althans eenige dier bouwwerken, welken gedeel- 

 telijk van jongere dagteekening kunnen zijn, uit de tweede helft der 13 e Qaka-eeuw 

 dagteekenen, en dat in het zuidwestelijk en zuidelijk gedeelte van de residentie 

 Bësuki in dien tijd iets meer te doen moet zijn geweest, dan bijv. in vroegere 

 dagen daar het geval was. Het kleinste dezer jaartallen valt in de regeering van 

 Jayawisnuwardhanï, en, hoewel men zich daarmede waagt op het gebied van zuiver 

 gissen, want hier weet men, met de toegankelijke gegevens, goed gezien, toch 

 eigentlijk niets positief, onwillekeurig is men geneigd om tusschen het genoemde 

 eenig verband te ontdekken, zelfs waar de Pararaton leert, dat de Pasadeng gun- 

 stig voor Majapahit afliep, doordat de sinuhm (vermoedelijk de gemalin van de 

 vorstin, Cakradhara) Sadeng ten onder bracht, bl. 28, reg. 14 2 ). 



1) Dat Sunda, Dompo en Palembang in den tijd, dat de belofte van Gajah mada door bem volgens de 

 Pararaton geuit werd, inderdaad nog niet veroverd waren, zal beneden nader blij keu, zie de aanteekening bij 

 Hoofdstuk X. 



2J Voor Kuta Këdawung in verband met bet latere rijk van Balambangan, zie men bet Verslag over- 



I 



