Hoofdstuk IX. — 132 — Aanteekening. 



Zoodat, zooals men ziet, andere berichten weer voeren tot een geheel ander 

 besluit, en het wel het veiligste is, voorshands in deze moeielijke kwestie niet 

 verder te beslissen dan het stellen van Majapahit's groote veroveringen in een late- 

 ren tijd na 1265 Qaka, zooals boven reeds werd aangenomen, en met het oog hierop 

 kan dan voorts nog gewezen worden, zoowel op hetgeen de Sajarah Mëlaju ons 

 omtrent die veroveringen, zij 't dan ook slechts indirect, nog verder bericht, in 

 Hoofdstuk XIV, als op hetgeen men daaromtrent door de Javanen van Java wordt 

 medegedeeld l ). 



Daar die berichten echter uitdrukkelijk wijzen naar een lateren tijd dan 

 die waarover het hoofdstuk der Pararaton loopt, waarbij de hier gegeven toe- 

 lichtingen noodig waren, vinde het verdere hierover eerst beneden zijne plaats. 



Zooals reeds gezegd werd geeft de Pararaton niet aan, wanneer deze vor- 

 stin door haren opvolger vervangen werd. Wekt dit reeds bevreemding, een nauw- 

 keuriger toezien brengt het verder nog aan den dag, dat ook andere feiten, welker 

 vermelding evenzeer te verwachten was, gepasseerd zijn. Naar het kader van het 

 boek toch hadden er in dit hoofdstuk, tenzij op een opmerkelijke wijze van den ge- 

 wonen regel is afgeweken, verschillende zaken bericht moeten zijn, die men nu 

 mist. Zoo vindt men bijv. ook niet opgegeven, wanneer Arya Tadah, de patik 

 amangkubhumi, 't zij door den dood, 't zij door zich geheel terug te t/ekken, van 

 het tooneel verdwijnt. Evenmin wordt er bericht wat het jaar was van het over- 

 lijden der beide dochters van Kërtanagara, de weduwen van Kërtarajasa, die in 

 het voorafgaande zulk eene hoewel passieve, toch belangrijke rol speelden. 



Dit leidt er toe te veronderstellen, dat tusschen het slot van dit hoofdstuk 

 en het begin van het volgende, een lacune moet bestaan. In dat opzicht zijn dan 

 de beide handschriften, welken voor dit gedeelte toegankelijk waren (B en C), op 

 een zelfde wijze gebrekkig, en die lacune zou er dus reeds eene van vrij oude 

 dagteekening moeten zijn, daar B en C, ten minste de teksten waarop B en C 

 berusten, betrekkelijk oud zijn, en zij toch niet uit elkander kunnen zijn ontstaan. 

 Dit laatste volgt toch direct daaruit, dat in beide teksten op verschillende plaatsen 



1) De ligging van Malayn op de oostkust van Sumatra is in verband met andere gegevens, laatstelijk 

 behandeld door Prof. van der Lith, in zijn Livre des merveilles de 1'Inde, enz. 1883 — 1886, bl. 247 en volgg., 

 zeker wel de meest waarschijnlijke. Men ziet hier intusschen op nieuw hoe netelig de quaesties der plaatsbe- 

 palingen van deze soort zijn, en het „tegen" dient evenzeer goed onder de oogen worden gezien als het „voor". 

 Uit de Hikayat rajaraja Pasay zou men desnoods nog kunnen opmaken, dat in de Pamalayn van de Pa- 

 raraton toch de Manangkabausche landen staken, maar veroverd door een troepenmacht, die op de oostkust 

 was geland, doch èn de chronologische volgorde in dat boek èn de daar berichte afloop schijnen het te ver- 

 bieden aan hetzelfde feit te denken. De verklaring van dezen volks- of landnaam door van der Tuuk, als 

 voortgesproten uit het omhelzen van den Islam door de Maleiers, is tegen over de Chineesche berichten, waarin 

 men hem reeds aantreft in de 7e eeuw van onze jaartelling (Beal, Itsing, zie de bovenopgegeven literatuur) 

 onhoudbaar. De gissing zelf heeft wel haar oorsprong in hetgeen men vindt op bl. 24 der uitgave van de 

 Hikayat rajaraja Pasay door Dulaurier. Men leest daar: adapon dicëritërakan oleh orang yang ampuna ce- 

 ritëra ada suioatu kaum orang dalam nëgëri itit tiyada iya mau masok igama islam maka iya lari ka hitlu 

 sungay pasangan maka karena itulah dirmmai orang dalam nëgër i itu gayit, hing ga datang sëkarang int. 



