Hoofdstuk XII. — 154 — - Aanteekening. 



Door zich bij Bhra Hyang wi§esa aan te sluiten wordt Tumapël, zoo werd 

 er zoo even gezegd, als 't ware één met Majapahit. 



Men zou dit ook op een andere wijze kunnen uitdrukken. Men zou zich 

 bijv. eens kunnen afvragen welken indruk deze oorlog wel moet hebben gemaakt 

 op een vreemdeling, die, met de plaatselijke omstandigheden nu eens niet bijzonder 

 nauwkeurig bekend, hem beleven, hem bijwonen kon. Zou het den schijn niet 

 hebben kunnen gehad, alsof hier in dezen krijg in werkelijkheid het rijk van Tu- 

 mapël (Pasuruhanj als een westelijk rijk in oorlog was met een oostelijk (Praba- 

 lingga, Bësuki, Balambangan), alsof het de vorst van Tumapël was die oorlog 

 voerde met een pulreng Daha? Doch het is niet noodig zulks te vragen. Zonder 

 meer kan hier, na de korte zooeven hier gegeven uiteenzetting, nogmaals een stuk 

 worden afgeschreven uit de Notes on the Malay Archipelago and Malacca, door 

 den Heer W. P. Groeneveldt uit verschillende Chineesche teksten saamgelezen. 

 Men oordeele zelf of er sprake is van denzelfden krijg, in dezelfde streek, in den 

 zelfden tijd, en met denzelfden afloop. 



„When the emperor Ch'êngtsu ascended the throne, — zoo leest men er, 

 Verh. Bat. Gen., XXXIX, bl. 36 (162), — he sent information of it to this country 

 (het oostelijk gedeelte van Java), and the next year, 1403 (= 1325 Qaka), he sent 

 a vice-envoy and a messenger to present the king with silks and gauzes embroi- 

 dered with gold. When the envoys had left, the western king, Tumapan, 

 sent envoys to congratulate the emperor, who again sent an eunuch and others to 

 bestow upon the king a silver seal inlaid with gold. The king sent envoys to 

 present his thanks for this seal, and offered products of his country as tribute. 



„The eastern king, Putling tahah l ), also sent envoys tocourtfor 

 the purpose of bringing tribute and asking for a seal, and the emperor sent an 

 officer to bring it to him. From this time the two kings brought tribute. 



„In the year 1405 (= 1327 Qaka) the eunuch Chêng Ho was sent as a 

 messenger to this country, and in the next year the two kings made 

 war upon each other; the eastern king was defeated and his 

 kingdom destroyed." 



„At that time the imperial envoys were just in the country of the eastern 

 king, and when the soldiers of the western king entered the market place 170 

 of their followers, were killed by these : on this the western king became afraid 2 ), 

 and sent envoys to ask pardon. The emperor gave them an edict, reproving him 

 severely and ordered him to pay sixty thousand thails of gold as afine." Enz. 3 ). 



1) Volgens eene aanteekening zouden de Chineesche karakters, waarvan Putling tahah de transcriptie 

 is ook Piling daha kunnen worden uitgesproken. Dit zou knnnen beantwoorden aan Bhreng Daha; de zaak zou 't 

 zelfde blijven, maar ook hier, als in 't westelijke rijk, de fautor van den vorst meer op den voorgrond zijn 

 gedrongen. Wat Tumapël betreft behoeft men zelfs niet eens zoover te gaan, daar deze naam bij de Chi- 

 neezen, zooals uit die berichten blijkt, zoo goed als synoniem is met Java (oost-Javal. 



2) NL voor de Chineezen. Men ziet het, het verhaal is zoo goed als van ooggetuigen. 



3) Het vervolg doet hier minder ter zake. De western king betaalt slechts een gedeelte, doch krijgt 

 de geheele boete daarop kwijt gescholden. 



