Hoofdstuk XII. — 156 — Aanteekening. 



het daarentegen weer wel van belang kan zijn er op te wijzen, dat Raden Gajah 

 hier, behalve Bhra Narapati, ook raki angabhaya wordt genoemd. 



Wat de waarde van dezen titel is, werd boven bij Hoofdstuk IV reeds 

 gezegd, is niet met zekerheid uit te maken, doch zoowel hier als daar moet men 

 vermoeden, dat de rang een vrij hooge was, èn om het gebruikte ratu èn vooral 

 om de verhouding, waarin Rangga wuni (Wisnuwardhana) en Mahisa campaka 

 (Narasinga) tot elkan>ler stonden !). 



Wie nu die Bhre Daha was, die door Bhra Hyang wigesa naar het westen 

 werd medegevoerd, en of zij de persoon was, welke Bhre Wirabhumi tot zoon had 

 aangenomen, is eene zaak die moeielijk is uit te wijzen. De gebezigde uitdrukking, 

 ingemban, wijst zonder twijfel op een dame, en in de aanteekening bij Hoofdstuk 

 X werd het reeds beredeneerd, dat moeielijk iemand anders dan Bhre Daha II 

 Bhre Wirabhumi kan hebben aangenomen. Nu kan men gissen, dat de Bhre Daha, 

 welke bij Bhre Wirabhumi werd aangetroffen, de dochter was van Pandan Salas I (40), 

 Bhre Daha III (49), de echtgenote van Bhre Tumapël (b) (39), of de latere echt- 

 genote van deze, door Bhre Wirabhumi bijv. geschaakt, te meer daar Bhre Daha II 

 (20), volgens de berekening boven, reeds tusschen 1293 en 1298 overleden was. Maar 

 terwijl dit op zich zelf reeds slechts een gissing is, zijn daarmede de moeielijkheden 



1) Van het Damar wulan verhaal hestaan er verscheidene redacties, onder welken de tekst die aan 

 Roorda van Eysinga hekend was, en die een andere is dan de door Winter gehrnikte, zeker de oudste is, zooals 

 reeds hekend werd gesteld in Nog eenige Javaansche piagëm's uit het Mohammedaansche tijdvak afkomstig 

 van Mataram, Bantën en Palemhang, Tijdschr. Ind. T. L. en Vk., XXXII, hl. 594. Van het hegin van deze 

 redactie hezit het Bat. Gen. een exemplaar op palmblad, met oud-Javaansch schrift geschreven. De seng- 

 kala er in is mantri-kuda-obah-ringrat, 1673 = A. D. 1748. Wat Roorda van Eysinga van het hoek zeide, 

 in zijn Handhoek, III, 2, hl. 30, „in het laatst der vorige eeuw is zij uit een Javaansch handschrift, dat in 

 eene oudere Javaansche taal geschreven was, in een Javaansch dat aan het tegenwoordige gelijk staat over- 

 gehragt", is dus geenszins zoo onjuist als men wel gemeend heeft, tenzij men hier bepaald wil vallen over taal in 

 plaats van schrift, die heiden, ook nu nog, zoo menigwerf met elkander verward worden. De Hollander was 

 onnauwkeurig, toen hij in zijn Handleiding hij de beoefening der Javaansche taal- en letterkunde (1848), hl. 228 

 (A, no. 47) „oud-Javaansch" in de plaats stelde van wat men bij Roorda van Eysinga vindt. Van dezen tekst 

 bestaan verscheidene variaties, welke vooral in het naspel, de lotgevallen van Damar wulan als hij koning ge- 

 worden is, onderling sterk afwijken. In de verzameling te Leiden wordt deze redactie vertegenwoordigd door 

 no. CXIX (Cod 1845) en CXX (Cov. 1838) van den Catalogus van Prof. Vreede. Een tweede is die welke 

 Winter in proza overbracht, zie Tijdschr. Ind. T. L. en Vk., IV, 199, en Verh. Bat. Gen. XXX, en waarvan de 

 Hollander, in zijn Handleiding van 1848, op hl. 1 58 en volgg., het begin uitgaf. Hier luidt de sëngkala wil-obah- 

 nunggang-jalma, 1765; te Leiden CXIV (Cov. 1797), CXVII (Cov. 2117)?, en CXV (Cod. 2152), de proza be- 

 werking. Ten derde vindt men de redactie, welke door de firma van Dorp te Samarang onder toezicht van Raden 

 Paflji Jayasubrata werd uitgegeven, en zeker nog jonger is. Deze werd, volgens eone aanteekening van Raden 

 Mas Ismangun Danuwinata, vervaardigd door Raden Rangga Prawiradirja, weleer wedana mancanegara te Maespa- 

 ti; te Leiden in CXVI (Cov. 1866(2)) en CXVIII (Cod. 2192)?. Behalve dezen bestaan er nog andere re- 

 dactie's, althans fragmenten daarvan, die van minder beteekenis schijnen te zijn. Van veel belang daaren- 

 tegen zou wel eens kunnen blijken te zijn, wat men aantreft in een Sërat kanda, en hier beneden achter 

 Hoofdstuk XVIII, in een extract uit dat hoek, dient medegedeeld te worden. Een Damar wulan in lakon vorm 

 vindt men in Tijdschr. Ind. T, L. en Vk., XXXVIII, 457; op het einde van deze wordt hier, in verband 

 met wat de Pararaton omtrent de latere lotgevallen van Raden Gajah verhaalt, nog eens de aandacht gevestigd. 



