— 176 — 



die van Hageman, daarenboven ook al niet als zuivere referaten mogen worden 

 beschouwd, aangezien men er berichten van verschillende zijden ontvangen, door- 

 een verwerkt in vindt l ). Zoo doende is men aangewezen zich zelf een weg 

 te banen door zelfstandig inlandsche bronnen te raadplegen en dat zou hier dan 

 ook reeds dadelijk zijn geschied ware het niet, dat men bij Raffles ook op dit 

 punt verschillende bijzonderheden aantreft, die tot nog toe in geen Javaanschen 

 tekst konden worden teruggevonden, en toch door hem niet verzonnen kunnen 

 zijn. Daarop mag de aandacht wel gevestigd worden, of ten minste verdienen zij 

 in de herinnering levendig te worden gehouden, tot bij tijd en wijle iemand de 

 gelegenheid zal hebben gehad Raffles's verzameling van handschriften, te Londen, 

 eens behoorlijk na te zien 2 ). 



Daar nu voorshands ook Raffles's mededeelingen nog niet gecontroleerd kon- 

 den worden, zij tot dat doel het voorafgaande hier voldoende, waar thans iets zal 

 worden gerepeteerd of bekend gemaakt van hetgeen de Javanen van Java in een 

 paar hunner geschriften over Majapahit verhalen. Daaraan dienen echter nog een 

 paar opmerkingen vooraf te gaan, waardoor de lezer in staat gesteld zal kunnen 

 worden in de waarde der bronnen een wat juister inzicht te krijgen, dan hij reeds 

 bezitten kon. 



In de eerste plaats dient er dan op te worden gewezen, dat tot nog toe 

 wat eigentlijk de Javaansche geschiedschrijving is, nergens behoorlijk is uiteen 

 gezet, ja zelfs laat over het algemeen genomen de beschrijving der bronnen nog 

 zoo veel te wenschen over, dat slechts iemand die zelf met die bronnen behoorlijk 

 kennis maakte, er zich een eenigszins met de waarheid overeenkomend begrip 

 van vormen kan. Dit hier in alle uitvoerigheid aan te toonen, zou te veel plaats 

 vereischen. Het zij hier genoeg te vermelden dat een Javaan zijn geschiedboeken 



zooveel anders in dat boek uit Raffles overgenomen); Hageman, Handleiding tot de kennis der geschiedenis, 

 aardrukskunde, fabelleer en tijdrekenkunde van Java, 1852 1', bl. 18 en volgg.; men zie ook Hageman's 

 Algemeene geschiedenis van Java, van de vroegste tijden af aan tot op onze dagen, in Indisch Archief l e Jg., 

 deel II, bl. 135 volgg.; Gordijn's vertaling van 't begin van een babad, uitgegeven door van Iperen in Verh. 

 Bat. Gen. I, II en III; Mounier in Indisch Magazijn. 



1) Werd in de vorige noot voor Roorda van Eysinga reeds naar Raffles verwezen, ook bij Hageman 

 kan dit geschieden; maar bij hem dient op nog meer te worden gelet. 



2) De verzamelingen van Raffles, Crawfurd en Mackenzie te Londen zijn vooral van belang om 

 hare oudheid tegenover latere verzamelingen, als die van Gericke, in 't Ned. Bijbelgenootschap te Am- 

 sterdam, om hier slechts de oudste onder de jongeren te noemen. Voor de geschiedenis van de Javaansche 

 letterkunde, en dus ook van de Javaansche traditie, die beiden sedert zeer aangezwollen en ook gewijzigd zijn, 

 is een onderzoek van die verzamelingen door iemand, die daartoe behoorlijk in staat is, zeer gewenscht. Zonder 

 twijfel vindt men er de oudste producten der nieuw-Javaansche litteratuur, na de herleving der Javaansche 

 letteren in 't einde der vorige en het begin van deze eeuw, in terug. Van hoeveel gewicht dit is, waar men 

 te doen heeft met een middeleeuwsche literatuur als de Javaausche er een is, behoeft voor hem, die eenig 

 begrip heeft van de onderzoekingen, die verricht moeten zijn vóór men eenige orde in den chaos zal kunnen 

 ontdekken, niet uiteengezet te worden. Hoezeer hetgeen er reeds, vooral door Keijzer en Cohen Stuart, ver- 

 richt werd op prijs te stellen is, is hetgeen ten deze door hen geleverd werd, zie Bijdr. T. L. en Vk. van N. 

 I., II, 330, en 2e volgr., VI, 145, nog geenszins wat tot een goed inzicht in die verzamelingen leiden kan. 



