— 180 — 



gebracht en ziet men ook nieuws verschijnen, waardoor het voorhandene, dat in 

 volumen afnam, aan de andere zijde weder op tweeledige wijze aangevuld of 

 verrijkt werd. Dit proces herhaalt zich, als bij alle middeleeuwsehe letterkunde, 

 verscheidene malen, niet op alle punten natuurlijk even druk of gelijkmatig, met ze- 

 kere schokken slechts, en nu bij voorkeur in het eene onderdeel en dan weer in 

 een ander. Daarbij heeft nu ook de beoefening der letteren bij de Javanen, wier 

 letterkunde inderdaad een volslagen middeleeuwsehe is, evenals men dat overal 

 elders bij een diergelijke literatuur aantreft, steeds ook als een te beoefenen kunst 

 hoog gestaan, een kunst intusschen, die geenszins los was van banden, maar in- 

 tegendeel, hoewel zulks niet gereglementeerd was, toch steeds in zekere vormen 

 bevangen was en bleef. Van een vrijheid van handelen, een vrije keuze van on- 

 derwerp, een vrije dictie, een eigen gedachte uitgedrukt in het geleverde, geen 

 spoor, want met dit alles is niet te verwarren het verschil in taal door lengte 

 van tijd, het verschil in voorstelling uit een zelfde oorzaak geboren, of wat meer 

 een onderling verschil in de verschillende overeenkomstige geschriften in het leven 

 kan hebben geroepen, doch niet voortkomt uit een vrije, zich zelf bewuste en 

 toegepaste, individualiteit van de auteurs. De Javaansche literatuur is, ook daar 

 waar zij van leven getuigt, een kunstige, en een kunstmatige, zooals een ieder 

 ia het oog moet loopen, als hij slechts letten wil op de uniformiteit van den op- 

 zet, het raam van de verhalen, de geijktheid der taal, desnoods ook hier pe- 

 rioden onderscheidende, al naarmate zij een korter of langer leven reeds achter 

 den rug heeft. Het boeken maken, het schrijven van gedichten is bij de Javanen 

 dan ook van oudsher iets van beteekenis geweest, zooals ook uit bepaalde feiten 

 blijken kan. 



Onderzoekt men die over den ouderen tijd uitvoeriger babad's iets nauw- 

 keuriger, bijv. door er zich een kort overzicht van te vervaardigen, een inhouds- 

 opgave of een reeks van titels van hoofdstukken, waarin men zulk een boek zou 

 kunnen verdeelen, dan bespeurt men spoedig, dat zulk geschrift, van een bepaald 

 standpunt, al evenzeer een handboek voor de Javaansche letterkunde zou kunnen 

 worden genoemd als een geschiedverhaal; dat zulk een boek evenveel recht zou 

 hebben op een titel Sërat kanda, zooals men bij Raffles (surat kan da) vindt '), of 

 pepakem, in den zin van handboek, voor wat zal zoo dadelijk blijken, als op babad. 

 Nog sterker loopt dit in het oog als men in zulk een geschrift, waarin men ook 

 steeds tallooze genealogische opgaven aantreft, geen jaartallen vindt genoemd, die 

 den tijd aanwijzen, waarin de" gememoreerde gebeurtenissen zouden hebben plaats 

 gehad; en wat zeker van nog meer belang is, als men in den tijd teruggaat en 



1) Een dezer soort teksten begint botweg: purioahatiia jenenging jeng nabi, nabi adam juniênêng 

 ing mekak; een ander na het jaartal met den datum (woga-guna-sabta-janmi, 1731 of 1739 — A. D. 1804 

 of 1812) ndan purwanikang carita, Jcanianipun ringgit paruwa nenggih. Paruwa is een nieuwe vorm voor 

 parwa, en zou men als een der schakels kunnen beschouwen tussehen dit woord en het er voor in de plaats 

 getreden pitrwa, waar dit laatste den zin van wayang pwwa heeft. 





