48 VERSLAG OMTRENT HET EILAND 



nen tegelijk , blijkt de geschiktheid van de Niassers voor timmerwerk. Hunne wapens toonen 

 bedrevenheid in het smeden; het snijwerk van de gevesten er van en de afgods- en andere beelden, 

 zoowel in hout als in steen, vooral in de zuid, zijn niet zonder kunst; hunne gouden sie- 

 raden verraden weinig smaak. Van geel koper gieten zij gevesten van zwaarden en mes- 

 sen of ringen daartoe. Boomschors weten zij zeer leenig te kloppen en als doek te gebrui- 

 ken. Van ananas- en ramé-draden weven de vrouwen eene stof die wel niet fijn is maar 

 duurzaam. Zij weten die draden te verwen , zwart voor de buizen der mannen , en geel , 

 rood en bruin tot gestreepte stof voor hare rokjes, zakken en legmatjes. Deze twee 

 laatsten vlechten zij ook van biezen. Ook maken zij aarden kookpotten, en aan de stranden 

 zout, hetzij door verkooking van zeewater hetwelk op eenigen afstand van den wal wordt 

 geschept en in sampans naar de ziederijen gevoerd, hetzij door begieting van brandend hout 

 met dat water en uitlooging van de asch. Overal langs het strand vindt men zoutkeeten, 

 en de hoeveelheid gewonnen zout kan op 6000 tot 8000 pikols 'sjaars worden berekend. 



Olie wordt bij Goenong Sitoli en enkele kampongs daar benoorden gelegen en op de 

 Nakoe eilanden uit kokosnooten gemaakt. In de zuid geven zij voor dat hunne voorou- 

 ders gezworen hebben voor zich en hunne nakomelingen nimmer olie te zullen maken. 

 De oorzaak van dien eed houden zij geheim of weten die niet meer. 



Desniettegenstaande was het den tegenwoordigen civielen gezaghebber gelukt van het 

 hoofd van Telok Dalam de belofte te verkrijgen, dat dit vrij belangrijk artikel voor den uit- 

 voer zou worden vervaardigd, en hadden op zijn verzoek zich reeds eenige Maleijers der- 

 waarts begeven om de olie te bereiden, terwijl het hoofd van zijnen kant menschen had 

 gegeven om te helpen en tevens de kunst te leeren. Ongelukkig brak, terwijl zij daar- 

 mede een aanvang maakten , eene epidemie uit in de dorpen van zijnen stam , waaraan eene 

 menigte menschen stierven. Zij beschouwden dit als eene straf voor het verbreken van 

 den eed door hunne voorouders gezworen. Het oliemaken in de zuid had dus geen voort- 

 gang, en zal ook vermoedelijk in de eerste jaren niet weder beproefd worden. 



Het geld. 



Munt is op Nias onbekend en zelfs aan de stranden niet gewild. Het goud is de maat 

 waarnaar de waarde van alle artikelen wordt berekend, ook zelfs wanneer kippen, varkens 

 of rijst als medium worden gebezigd bij de handelstransaktien. 



Zes soorten van goud worden op Nias aangenomen naar gelang van het gehalte door 

 vermenging met zilver of koper. Van deze worden door de hoofden standmonsters aange- 

 houden. 



Het goud wordt gerekend bij de tail, die evenwel hier niet zwaarder is dan de pau en 

 dus slechts 1/4 van de gewone tail geldt. 



De zes soorten van goud zijn met bijbepaling van hare waarde : 



