52 VERSLAG OMTRENT HET EILAND 



gevonden. De zuiverheid van bewerking, het snijwerk aan paneelen en hoeken moeten groote 

 onkosten veroorzaken. 



De prachtkleeding van een hoofd zal op' ƒ 3,000 te staan komen ; de opschik van een 

 hunner vrouwen, en minstens hebben zij er twee, moet op ƒ 2,000 worden gerekend, 

 terwijl reeds de bruidsprijs van eene vrouw van dien stand zelden minder dan / 3,000 

 bedraagt, en iedere vrouw een afzonderlijk huis moet bewonen. 



Het huisraad, meest eigen fabriekaadje, kost weinig; maar in deze streken bestaat eene 

 bijzondere weelde in chinesche aarden schotels en europeesch glaswerk. De porceleinkast 

 zal menigeen meer dan / 2,000 hebben gekost. 



Het aantal slaven welke een hoofd of aanzienlijke houdt , is niet kunnen worden nage- 

 gaan, daar zij geene onderscheidingsteekenen hebben, en even als de vrijen met zwaard, 

 lans en schild gewapend gaan , en de meeste hoofden , vermoedelijk door de bekendheid met 

 het verbod op den uitvoer, ontkenden die te bezitten. Slavinnen, althans vrouwen die uit 

 de woning van een hoofd gewoonlijk ten veldarbeid gingen , telden wij echter zelden meer 

 dan twaalf. Verder houden zij een 100 tot 150tal varkens. 



Prachtige of kostbare wapens hebben de hoofden niet; de lans zal/ 2 a / 3, het schild/ 2, het 

 zwaard / 4 of / 5, de strijdbuis van buffelhuid / 15, dat van ramédraad geweven / 3, dat 

 van boombast/ 2 kosten; donderbussen en geweren, waarvan zij gewoonlijk 6 tot 12 bezitten, 

 zullen hun zeker niet minder dan / 100 het stuk zijn aangerekend geworden. Ook zijn 

 zij gewoonlijk in het bezit van drie tot zes groote en van een paar kleine gongs, waar- 

 van de eerste hen op ƒ 75, de laatsten op / 25 zullen te staan komen. 



Hunne bezitting dus in dood kapitaal (de slaven en varkens derhalve niet mede gere- 

 kend) , kan op tusschen de ƒ20,000 en ƒ30,000 worden geschat. De opbrengst van hunne 

 rijstvelden is niet kunnen worden nagegaan , daar zij tevens opkoopers zijn van het graan 

 van hunne onderhoorigen en daarmede handelen. 



Ver beneden deze berekening is het vermogen van de hoofden in de noord, die van 

 iSTojo en Hili Bobo uitgezonderd, Al dadelijk vereischt hunne wijze van huizen bouwen veel 

 minder onkosten ; het paalwerk is veel ligter en slechts ruwelijk bekapt; voor de omwanding is 

 weinig hout noodig; fijne en overzeesche houtsoorten worden niet gebezigd , en het snijwerk 

 is onbeduidend; de meesten kunnen nog niet op ƒ1,000, slechts enkelen op ƒ1,500 

 worden geschat. De waarde der ornamenten van deze hoofden gaat zelden / 1,500 te boven, 

 terwijl de kroon van den echtgenoot, ontdaan van de punt, drkwijls tot gouden hoofdtooi- 

 sel dienen moet bij den dans van de vrouw; de armbanden van deze, in de zuid van goud, 

 bestaan hier slechts uit spiralen van koperdraad. Het aantal hunner slaven en varkens 

 is niet aanzienlijk. Hun geheel vermogen zal voor menigen niet meer dan / 6,000 bedra- 

 gen. Daar ieder slechts voor zijne eigene behoeften rijst en obi's teelt, kunnen zij weinig 

 opkoopen en daarmede winst doen , en bij eene arme bevolking zijn hunne inkomsten van 

 boeten enz. zeer gering. In het kostende van hunne wapenen is weinig verschil met die 

 van de zuid ; het aantal in hun bezit is echter veel minder , vooral van vuurwapenen. 



