K'Z 



NIAS EN DESZELFS BEWONERS. 55 



Het voedsel zoowel in noord als in zuid Nias, bij voorkeur uit rijst met zout bestaande, 

 zoude het gemakkelijk zijn te berekenen hoeveel iemand daags in geldswaarde noodig 

 heeft tot zijn onderhoud, maar deze spijs wordt zoo dikwijls door andere soorten, als obi, 

 djagong enz. afgewisseld, die ieder voor zichzelven plant, evenzeer als de sirih, gambir, 

 pinang , tabak , suikerriet dat hieromtrent zich geene zekere rekening laat opmaken , vooral 

 daar de onbekendheid met geld en vooral van koperen munt veroorzaakt dat kleine handel 

 in dergelijke artikelen onder hen niet bestaat. 



P. Handel. 



De handel zoowel onderling als met de vreemdelingen geschiedt door middel van ruil ; tot de 

 berekening van de waarde der artikelen ligt evenwel het goud tot grondslag, zooals reeds 

 is aangetoond. 



De produkten voor den uitvoer zijn rijst, enkele varkens, planken, klapperolie, en in de 

 laatste jaren een weinig gom elastiek en getah pertja. 



Voor den invoer zijn de meestgewilde artikelen ijzer, koperdraad, gongs, stofgoud, roo- 

 de, witte en gele koralen, rood laken, rood, wit en blaauw katoen, Java batik hoofddoe- 

 ken , chinesche grove borden , javasche tabak en een weinig chinesche dito voor Sumbawa 

 en Ronohoena. 



De invoer heeft plaats van de westkust van Sumatra en de Batoe-eilanden ; van Atjeh 

 werden vroeger wel in 't geheim vuurwapenen en amerikaansch buskruid ingevoerd tegen 

 slaven; de uitvoer van deze laatsten met kracht wordende tegengegaan, zal de handel met 

 dat land weldra geheel ophouden. 



De markten voor den handel zijn: Goenoeng Sitoli, Kapoeloe, Nakoe, de baai van 

 Lagoendi, van Bohili, en Telok Dalam , Telok Beleika, Sumbawa en Maros. 



In een schuurtje of onder een boom geschieden de transactien ; wederzijds wantrouwen 

 verbieden het dieper indringen in het land door de vreemdelingen en het zich op de 

 handelspraauwen begeven door de Niassers. 



De hoofden zitten gewoonlijk voor bij het bedingen der prijzen en uitmeten der artike- 

 len; zij heffen regten, dat wil zeggen, voor de vergunning aan een vaartuig om in de 

 baai te handelen ontvangen zij, naar gelang van de grootte van de praauw, 12, 14 tot 16 

 lempengs Java tabak; terwijl verder de usantie medebrengt dat de verwelkomst van den 

 nakoda door de hoofden , uit wat sirih en een paar klappers of esne kip bestaande , met een 

 vadem katoen en wat tabak wordt beantwoord. Komen vreemde kooplieden (Maleijers) in 

 de dorpen zoo geven zij als eerbewijs eenig lijnwaad en wat tabak aan het hoofd. 



Ofschoon boven verscheidene marktplaatsen zijn opgenoemd is toch Goenoeng Sitoli, 

 sedert onze bezetting van de plaats en de veiligheid van personen en goederen , en de 

 handhaving van goed regt die daarvan het gevolg waren , de hoofdmarkt , en het over- 

 zigt van den handel van die plaats kan nagenoeg als den in- en uitvoer van het geheele 

 eiland bevattende worden beschouwd. 



