NIAS EN DESZELFS BEWONERS. 57 



Wij zien hier al dadelijk een aanzienlijk verschil tusschen den in- en den uitvoer in de beide 

 jaren , en genen dezen voor eene dubbele hoeveelheid overtreffen. De oorzaak hiervan 

 is dat alles is berekend naar de gemiddelde marktprijzen te Goenoeng Sitoli: een blijk 

 van de groote winsten welke hier worden genomen. 



Opmerkelijk is het dat in het jaar 1854, ten gevolge van het gouvernements besluit van 

 12 januarij 1854 no. 60 geen slaven tot pandelingen zijn uitgevoerd, en dus hoezeer een 

 post ontbreekt, die in het jaar 1853 f 17,750 groot was (*), evenwel de uitvoer in het eerste 

 jaar dien van het vorige met bijna f 2000 te boven gaat, maar daarentegen vinden wij in 

 1854 nieuwe posten. Men heeft naar andere middelen moeten omzien om den handel levendig te 

 houden of in de behoeften te kunnen voorzien , en nieuwe artikelen vervingen onmiddelijk 

 den uitvoer van menschen. 



De posthouder te Telok Dalam, Christie, schat in zijn rapport van 20 januarij 1826 den 

 gezamenlijken uitvoer van al de havens van Nias op eene waarde van f 132,150, waarvan 

 Goenong Sitoli f 15,000, en den totalen invoer, buiten dien van edele metalen , op/ 44,050. 



De staten van den invoer van edele metalen over 1853 en 1854 geven echter een veel 

 kleiner cijfer aan dan men bij de vele gouden versierselen welke de Niassers dragen zou 

 verwachten. Men vindt evenwel de oplossing van deze onevenredigheid daarin, dat er geen 

 goud wordt uitgevoerd en het meest dient voor insignien der hoofden, die op hunne erven 

 overgaan, of voor vrouwen sieraden waarvan de mode weinig verandert, en dus niet veel 

 er van kan verloren gaan bij gedurige versmelting en verwerking. 



Q. Huisselijk leven en gezellig verkeer. 



Meestal wonen meerdere gezinnen in hetzelfde huis ; het zijn gewoonlijk de broeders die 

 na den dood van hunnen vader het huis hebben geërfd en , het niet kunnende deelen , er ge- 

 zamenlijk gebruik van maken , of de zonen die met hunne familie bij de ouders inwonen. 

 De bezigheden of bedrijven binnen 's huis maken voor geen bewoner eene afzonderlijke 

 kamer noodzakelijk , en de ongehuwde mannen slapen in het algemeen vertrek , zoodat er 

 volstrekt geen bezwaar is tegen deze inwoning. Ieder huishouden kookt zijn eigen pot; in 

 iedere kamer of afgeschoten plaats vindt men dan ook een vuurhaard; die in de groote 

 zaal dient tot het koken van het varken voeder en voor den gaanden en komenden man. 

 Het eten geschiedt gezamenlijk door al deleden van eengezin. Een tweede tijd van bijeen- 

 komst is des avonds, wanneer zij dikwijls tot zeer laat pratende en zingende bijeen blijven. 

 Daar zij geen olie hebljen zitten zij in het donker , afgewisseld misschien door het nu en 

 dan eens opvlammen van het haardvuur; bij maneschijn verkiezen zij de steenen banken 

 voor de huizen. 



(*) De pandeling wordt gerekend op / 50, want op meer komt hij den opkooper niet te staan. 



3 



