NIAS EN DESZELFS BEWONERS. 91 



Geen éré kan als zoodanig fungeren zonder daartoe door het hoofd te zijn aangesteld, 

 die bij zijne installatie een paar varkens slagt en hem aan den adjoe voorstelt. Zij zijn 

 gewoonlijk bloedverwanten en werktuigen der hoofden , en daar zij geene afzonderlijke 

 kaste of ligchaam uitmaken, is alle aanleiding benomen tot conflicten tasschen wereldlijke 

 en geestelijke magt. 



Pandelingen en slaven. 



De aanleidingen tot het pandelingschap zijn tweeërlei. 



1°. Komt iemand in schulden en wantrouwt de schuldeischer de teruggave of betaling, 

 dan neemt hij den schuldenaar of een lid van zijne familie in pand. 



2°. Iemand in boete vervallende en onmagtig die te betalen, schiet het hoofd hem de som 

 voor, voor eenen bepaalden tijd, of wel neemt hemzelven in pand voor het hem aanko- 

 mende deel van de boete. 



Het pandelingschap houdt op met de algeheele afdoening der schuld. 



Pandelingen mogen niet aan anderen worden overgedaan, noch in huis gegeven om met 

 hun werk voordeel te bejagen. 



De oorzaken van slavernij zijn de volgende : 



De schulden welke iemand maakt en niet spoedig afdoet, nemen snel toe 'door het sys- 

 teem van jaarlijksche schuldverdubbeling. Het beginsel waarop deze verdubbeling rust of 

 als voorwendsel daartoe wordt gebezigd is dit : zoo als reeds is opgegeven wordt de waarde 

 der goederen bij de Niassers onderling berekend naar kippen , varkens en rijst ; die rijst nu 

 gezaaid zijnde zou vruchten hebben gedragen , die kippen en varkens zouden hebben voort- 

 geteeld, en dit met ieder jaar. Hoeveel ook wordt afbetaald, zoo lang de geheele schuld 

 niet is gedelgd blijft het resterende aan die jaarlijksche verdubbeling onderworpen. Is de 

 schuld zoo hoog gestegen dat die de waarde van eenen slaaf bedraagt (van f 20 tot f 40) , 

 dan brengt de schuldeischer zijne klagten deswege voor den regter en bij uitspraak van 

 den raad verliest de schuldenaar of pandeling zijne vrijheid; is er te lang gewacht of uitstel 

 verleend en de schuld zoo toegenomen dat één slaaf niet voldoende is, dan moeten zijne 

 kinderen, zoo hij die heeft, in zijn lot deelen. 



Het misbruik, dat de vermogenden maken van het tegemoetkomen van den onnaden- 

 kenden behoeftige, springt in het oog; ook maakten de hier gevestigde of handeldrijvende 

 Atjehnezen, Maleijers en Chinezen daar geen klein gebruik van. Gaarne verkochten zij op 

 schuld en maanden niet spoedig ; 't is dan ook wel gebeurd dat iemand met zijne kinderen 

 tot slaaf werd voor de oorspronkelijke schuld van een span lengte koperdraad of eenige 

 strengen koralen. 



Eene tweede wijze van slaaf maken is nog onmenschelijker : weezen worden door hunne 

 onmeêdoogende en inhalige bloedverwanten verkocht. 



Eene derde wijze is bepaalde menschenroof. Eene vierde een gevolg van de voorgaande; de 



