124 VERSLAG OMTRENT HET EILAND 



en groote kampongs te verzamelen, de anarchie te doen ophouden en hen tot landbouw te 

 brengen, waartoe in den omtrek van de plaatsen tot hun verblijf aangewezen overvloedige 

 gelegenheid bestaat. Hun aantal moet vroeger veel aan merkel ijker zijn geweest dan thans. 

 Verlaten huizen en kampongs strekken hiervan ten bewijs. In 1840 en 41 vond de in kom- 

 missie tot onderzoek van den uit- en inwendigen staat van het eiland Nias gezonden kon- 

 troleur Barthelemy de Maleische bevolking te bedi'agen 3000 menschen ; tegenwoordig 

 zijn zij p. m. 2000 zielen sterk. Opmerkelijk is het dat allen, zelfs onderling in het da- 

 gelijksche leven, de Niasche taal spreken; de oorzaak hiervan is dat zij geene andere vrouwen 

 dan Niasche tot moeders hunner kinderen hebben gehad. 



De Atjehnezen hebben sedert eeuwen het noordelijk gedeelte van Nias bezocht en moeten 

 daar verschrikkelijk hebben huis gehouden. Van Telok Beloekoe, een weinig benoorden 

 Goenoeng Sitoli, tot aan Lapau hadden zij den roof van menschen en goederen voortgezet 

 en de hoofden gedwongen hunne oppermagt te erkennen. Alle jaren kwamen praauwen 

 den cijns ophalen en begingen daarbij menigen gruwel. Aan de boorden van de rivier Mo- 

 djeja hadden zij eene kleine kolonie achtergelaten, welk gedeelte ook nu nog naar hen wordt 

 genoemd; deze diende tot stapelplaats voor de slaven die voor Troemon en Atjeh werden 

 opgekocht of geroofd. Ook verder langs de kust, tot bezuiden Goenoeng Sitoli, vestigden 

 zij zich en legden, onder anderen, te Mèné enz. pepertuinen aan, welke zij door Niasser- 

 slaven lieten bewerken. Niets dan minachting gevoelende voor den Maleijer, en de diepste 

 verachting voor den Niasser, waren zij de hatelijkste indringers voor inlander en vreem- 

 deling, en beider gebrek aan energie maakte hen geducht en gevreesd. Deze riepen tegen 

 hen de hulp in van het Nederlandsen gouvernement, en in 1839 werdeene expeditie onder- 

 nomen die hen voor een gedeelte verdreef en hunnen overmoed knotte. Verscheiden evenwel 

 bleven achter en dreven sluikhandel in slaven , waartegen echter thans streng wordt ge- 

 waakt. Om de zuid van Nias hebben zij zich nooit gewaagd , en zich daar ook nooit ge- 

 vestigd; als vijand zouden zij daar spoedig zijn teruggeslagen, als inwoner niet geduld, 

 en als slavenhandelaar zonder nering zijn geweest, want sedert onheugelijke tijden, hebben 

 de zuid-Niassers gezworen nimmer slaven te zullen uitvoeren. Waar zij zich ook geves- 

 tigd hebben , nergens hebben zij zich gemengd in het binnenlandsch bestuur en zijn dus 

 vreemdelingen gebleven. 



Hunne aanspraken op het monopolie langs bovengenoemde kuststreek zijn, ofschoon 

 slechts gedeeltelijk en voorwaardelijk , erkend geworden onder het Engelsen gouvernement 

 door den toenmaligen resident Pkince in 1820, en later door den Nederlandschen resident 

 van Padang in 1833 , en ofschoon het voorloopig kontrakt van handel en vriendschap door 

 den kolonel, civiel en militair gouverneur van Sumatra's westkust, in 1841 met wijlen het 

 hoofd van Troemon, Datoe Siboedjang, gesloten, daar niet van spreekt, meenen zij nog al- 

 tijd regt daarop te hebben. 



Eenige Chinezen hebben zich te Goenoeng Sitoli nedergezet ten handel, sedert de Neder- 

 landsche vlag waait; vroeger kwamen zij alleen op Nias met praauwen, meestal van Padang, 





