14-4 



VERSLAG OMTRENT HET EILAND 



sprong ligt in het binnenland op den Hili Siliato. Hare voornaamste zijtakken zijn de 

 Toefoessi en Sigoei ter linker, en de Koasi, Mahau en Soehi ter regter zijde. De Mo- 

 roh-o stroomt in zuidwestelijke rigting. 



De Gahli en Méiié zijn beiden onbelangrijk. 



De Nojoh, de grootste rivier der westkust en de tweede in grootte van het eiland, heeft 

 haren oorsprong op eene en eene halve dagreis bezuiden de Hili Mari, stroomt tot aan de 

 kampong Hili Godoe in noordwestelijke en van daar tot aan hare uitwatering in eene wes- 

 telijke strekking met eene menigte van groote en kleine kronkelingen. Nabij de mon- 

 ding heeft zij eene breedte van 150; bij Fadoro-raja van 120 en bij Ironohoelo van 100 

 el , bij eene diepte van 2 tot 5 vadem. De stroom is tot aan Hili Godoe tamelijk he- 

 vio-, noo- voorbij Ironohoelo rolsteenen met zich medevoerende. Voor Hili Dei is de bedding 

 zeer verbreed en met groote en kleine rolsteenen als het ware bezaaid. De voornaamste zij- 

 takken zijn ter linker zijde de Sioeloe , Lottoe , Siwi en Idano Sara, ter regter een twee- 

 de Lottoe, de Simoei, waarvan de Pogoï een zijtak is, Gomboe en Idano Dajo, welke 

 laatste op hare beurt in zich opneemt de Bonabo en Douw. De vereeniging der Simoei en 

 Sioeloe met de Nojoh heeft nagenoeg op een en hetzelfde punt plaats. Men kan haar 

 circa drie dagreizen ver oproeijen. 



De Idano Demoela en alle verder noordwestwaarts daarop volgende riviertjes zijn niet 

 noemenswaardige kustwateren. 



Aan 



de Noord kust 



hebben eindelijk de ondervolgende rivieren hare uitwateringen. 



De rivier van Lapouw (bij den Niasser Lafouw) van zuid naar noord en voor een groot 

 gedeelte harer loop door moerassig land stroomende, kan met sampans iets meer dan een 

 uur opwaarts worden bevaren en heeft tot zijtakken de Oeloentau en Totoi. 



De Modjeija, de grootste en meest belangrijke rivier van Nias. Gelijk de Nojoh en 

 Goenoeng Lemboe rivier heeft zij haren oorsprong in het hoogste gedeelte des eilands, 

 bezuiden de Hili Fadoro, en doorstroomt in eene noordwestelijke rigting nagenoeg drie 

 vijfde gedeelten der geheele lengte van Nias. Aan de monding heeft de Modjeija bij ge- 

 wonen waterstand 180 a 200 el breedte en eene diepte van 2 vadem. Bij eb en stilte is 

 de monding doorwaadbaar; het inloopen met sloepen is dan vrij gemakkelijk, maar dit wordt 

 bij hoog water en weinig wind zeer moeijelijk en zelfs gevaarlijk, wegens de alsdan 

 daar voor staande hevige branding en woeling. Men hoort dan ook ieder jaar van per- 

 sonen spreken die er in verdronken zijn. De kleur van het water is steeds vuilgeel, en 

 meer dan duizend ellen ver kan men in zee den loop der watermassa volgen , die ze 

 door hare monding heen stuwt. Tot ons leedwezen konden wij wegens tijdgebrek haar 

 niet verder opvaren dan tot voorbij de Naloea ; men zal haar vijf dagreizen kunnen op 

 roeijen. De oevers zijn, tot zoo ver ons onderzoek zich heeft uitgestrekt, laag en heinde 



