wij zouden waarlijk niet ruim anderhalve eeuw op de Engelschen hebben behoeven te wach- 

 ten, om met Java's Hindoe-ruinen kennis te maken. En zeide ik zoo even, dat Josua van 

 Iperen in het onzekere was omtrent de ligging van Prambanan, hij had beter kunnen weten. 

 Immers oude dag- of reisregisters der vorige eeuw maken daarvan reeds melding. 



Lans, onderkoopman en fiskaal van Samarang, bezocht het reeds in 1733; zag hij nog an- 

 dere tempels, vooral bezigtigde hij die van Prambanan. Wij meenen zijn berigt als het oudste 

 door Nederlanders, ook het eerste omtrent Prambanan s ruïnen gegeven, wel hier eene plaats 

 te mogen gunnen. 



,z Passer Prambanan," zegt hij, //daar wij even aan deze kant der rivier, ter zijden den weg 

 // vonden leggen twee steenen beelden, waarvan het eene het hoofd af en naast hetzelve lag, en 

 z/nadat wij dat hoofd daar weder op hadden doen zetten, bevonden te verbeelden een oud man 

 z/met een lange baard. Even in het bosch ter regterzijde van deze negorij, zag men diverse 

 z/oude heidense overblijfselen, onder andere verscheidene groote en wel 70 kleine capellen, van 

 z/zeer zwaare bergsteen, hoog en piramidesgewijze, opgebouwt. Wij begaven ons op een van 

 z/dè hoogsten, en ontwaarden dat dies spits rondsom voorzien was van drie cleene capellen; 

 z/daar in getreden zijnde bevonden, nadat wij reeds ten minste 60 voeten over swaare steene 

 //opgeklommen waren, dies hoogte van binnen na gissing 20 voeten, en in een van dezelven 

 z/een diepe put, alsmede van voorsz. steen opgehaalt, mitsgaders een halv naakt vrouwenbeelt, 

 ,z levens groote, voorsien met 8 armen, insgelijks van dito steen en uijt een stuk uitgehouwen, 

 // staande met haar beijde voeten op een leggende stier, houdende met d' eene en voorste reg- 

 z/terhand de staart van evengem. stier, en met dito linkerhand een klijn jongetje, gekleed met 

 z/een harnas en in beijde handen een soort van een beijteltje, bij sijn gekrulde hairlokken vast; 

 //in de tweede regterhand een pijl, in d° linkerhand een gespannen boog, in de derde regter- 

 ,/hand een s waart en in d° linkerhand een schild, in de vierde regtei'hand een- rad en in de 

 z/vïerde linkerhand een uurglas met twee vlerken verbeeldende den tijd, wijders op haar hooft 

 z/een hooge kroon gelijkende wel naar den Pauselijken, ketting om haar hals, daarbij opge- 

 ,, schikt met hals-, arm- en voetcieraden, mitsg 9S een kleed en gordel om het middellijf hangen- 

 z/de tot op de kniën. 



z/In de tweede tempel vond men een beeld meer dan levensgroote, van onderen 't eenemaal 

 ,/een mensch gelijkende, zittende met de beenen tegens den anderen gebogen , dog voorsien van 

 //een gekroond olijfants hooft en vier menschenhanden, houdende in de voorste linkerhand een 

 z/napje of kommetje, waaruit de snuijt van de olijfantskop scheen te drinken. Wat in de 3 

 z/overige handen vast hielt kon men niet te wel ontwaaren, alzo sulx ten eenemaal geschon- 

 z/den was, zijnde voor in de croon op sijn kop staande te sien een kinderdoodshooft en boven 

 ,/in het spits van d' kapel een klein lugtgat. 



z/In de derde kapel vond men niets anders dan swaare vierkante steenen onordentlijk op 

 z/den andere leggende. 



,/De overige groote capellen door het geboomte, meenigvuldige ruijgte en kreupelbosch zooda- 

 z/nig bewasschen zijnde, dat dezelven vrij beter na bergen, dan na kapellen geleeken, waaren 

 //ongenaakbaar en oversulx wierden wij daardoor belet te ontdekken wat voor reliquen in de- 



