Valentijn (*) spreekt ook van pogingen in zijn tijd inhesteld, om den beschreven steen van 

 Buitenzorg, den bekenden Batoe- Toelies , te ontcijferen, //dog men heeft", zegt hij, „ wat moeite 

 „men ook aangewend heeft, tot nog toe niemand komen vinden die het heeft komen lezen, ik 

 z/laat staan uitleggen. 



,/Ik heb Pangerang Poerabaja, zoon van den ouden koning van Bantam, en den heer Go- 

 z/bius, beide zeer ervaren in 't Lampons, hooren zeggen, dat zij daar groote moeite toegedaan 

 //hebben; doch het is hen onmogelijk geweest, om 'er door te geraken. 



„Zij zijn er beide met zijn Edelheid van Riebeek, L. M. op een van zijne togten land waard, 

 h na toe geweest, en kwamen daarin overeen, dat dit schrift wel best na 't Lampons geleek; 

 z/dog geen van beiden, schoon hoe ernstig zij zich ook te dier tijd daar weer toe zetteden, Avis- 

 z/ten 'er mouwen aan te stellen." 



De eerste, welke de tempel-groepen van Prambanan met zijne beschouwingen daarover ter 

 kennisse van het algemeen bragt, was de kolonel Colin Mackensre in zijn „ Narrative of a jour- 

 ney to examin the remains of an ancient city and temples in Java" (t). Hij doorreisde in wei- 

 nige dagen den gansenen omtrek, zag de vele temples daar, doch slechts vlugtig. Hierdoor zijn 

 zijne beschrijvingen oppervlakkig en onvolledig, zijne opmerkingen niet altijd genoegzaam door- 

 dacht. De meeste tempels lagen ook nog diep onder struiken en geboomte verscholen, zoodat 

 ze niet door hem in hun orde en zamenhang konden worden overzien en beschreven. Wij mis- 

 sen ook de platen en afschriften der beschreven steenen door hem beloofd. Hij opende het on- 

 derzoek, door Baker, spoedig na hem, meer naauwkeurig ingesteld. 



Bekend is het, dat Raffles in Chapter IX van zijne //history of Java" meerdere beschrijvin- 

 gen en beschouwingen van anderen omtrent Java's Hindoe-ruïnen, dan die van zich zei ven 

 heeft gegeven. Vooral heeft hij daarvoor groote verpligting aan kapt. George Baker. De ver- 

 diensten van Baker bestaan vooral daarin, dat hij de platte gronden van verscheidene tempels, 

 en, hoewel niet altijd onberispelijk, toch eenige goede teekeningen van hunne bouworde met 

 zijne overigens niet zeer volledig beredeneerde beschrijvingen daarvan voor Raffles werk heeft 

 geleverd. 



Hij had echter reeds, althans omtrent de tempels van Prambanan, een voorganger gehad in 

 den officier der genie Cornelius. Deze, in 1797 belast met den bouw van het fort Klatten, 

 aan den grooten weg tusschen de twee vorstelijke hoofdsteden Soerakarta en Djokjokarta, be- 

 zocht die menigmaal, als in Klatten's nabijheid gelegen. Ze Avaren toen nog geheel begroeid, 

 als in den tijd van Lans, en het kostte hem veel moeite om ze eenigzins van boscli en strui- 

 ken vrij te krijgen, om er schetsen, teekeningen en plans van te maken. Hij deed die \ r erge- 

 zeld gaan van zijne aanteekeningen en beschrijving. Het is AA 7 el te gelooven, hoewel Raffles liet 

 niet zegt, dat deze ook daarvan heeft gebruik gemaakt. De teekeningen, plans of hunne co- 

 pijen, door professor Reinwardt althans gedeeltelijk naar Nederland medegenomen, bevinden zich 

 thans in 's rijks Museum van oudheden te Leiden. 



(*) Beschrijvinge van Groot- Ja va, IV deel, pag. 70. 

 (f) Yerh. bat. gen. Vil deel, pag. 1, 57. 



