De beschrijvingen raakten verloren of verspreid; eene daarvan, die van Tjandi Sewoe, be- 

 rust thans bij het Koninklijk Instituut voor de taal- land- en volkenkunde van Nederlandsch- 

 Indië te Delft (*). 



Ik heb ook vele teekeningen, zeer waarschijnlijk uit dezelfde portefeuille, te Batavia en te Soe- 

 rakarta gezien. 



Althans zij waren voortgekomen uit den boedel van den heer N. Engelhardt , vroeger gouver- 

 neur van Java's Oosthoek, voor wien en op wiens last Cornelius zijne teekeningen en platte 

 gronden heeft vervaardigd. 



Engelhard had ook eene hoogst belangrijke verzameling van Hindoe-beelden te Samarang bijeen 

 doen brengen. Zoo vonden de Engelschen, Rafïles en Crawfurd, om zoo te zeggen, reeds alles 

 voorbereid, hadden ze slechts de pen op te vatten, de plans en teekeningen te laten graveren, 

 om de wereld te doen weten, 't geen de Nederlanders nog altijd zeer bescheiden voor zich hadden 

 gehouden, dat Java eenmaal de zetel was geweest van een hoog en mag tig bloeijend Hindoeïsme. 



Ik moet, voor verder te gaan, hier nog een feit ter kennisse van mijne lezers brengen, 't 

 geen ze voorzeker met belangstelling zullen vernemen. Indien ge den Chineschen tempel, welke 

 te Batavia te midden der oude begraafplaats van de Chinezen te Goenong-Sari staat, bezoekt, 

 zult gij daar eene verzameling van negentien Hindoe-beelden vinden, welke ongetwijfeld tot de 

 schoonsten en minst geschondenen behooren van die, welke nog op Java overig zijn. Zij stel- 

 len Boeddha's, Ganesa's en nog enkele andere Indische godheden voor. Zij staan regts af, in 

 een groot vertrek, in twee reijen op altaren gesteld. Enkelen geheel verguld, allen met roo- 

 den zijden sjaals omhangen. Men komt hen eeren en wierookoffers op hunne altaren ontsteken. 

 Nu vraagt ge: //maar hoe is het geschied, dat die beelden, eenmaal voorwerpen van de hulde 

 en aanbidding der Hindoe- Javanen, toen van hun altaren geworpen of gevallen, om eeuwen 

 lang ongeacht, verlaten en vergeten te worden, daarna weder tot vroegeren luister kwamen, 

 aan hun altaren en offergeuren werden hergegeven?" en men antwoordt u: „ die tempel was een- 

 maal een landhuis van Van Imhoff. Het landgoed met huis werd door de Chinezen gekocht en 

 bij hunne graven getrokken. Daarmee kwamen ook de beelden in hun bezit". 



Gij behoeft ook maar even om u heen te zien om u te overtuigen, dat gij u daar niet in 

 een oorpronkelijk gebouwden tempel bevindt, maar in een ruim Europeesch vroeger landhuis, 

 later tot Chineschen tempel ingerigt. We mogen gelooven, dat van Imhoff, ter herinnering aan 

 zijn bezoek te Prambanan, die beelden naar Batavia liet brengen, ze als tuinbeelden plaatste, 

 en dat naderhand de Chinezen ze in hun nieuwe bedehuis op de altaren hebben geplaatst, waar 

 ieder bezoeker ze nog kan zien. 



Begeven we ons thans tot eene korte beoordeelende vermelding van 't geen de kennis van 

 Java's oudheden aan Raffles en Crawfurd dankt. Ongetwijfeld, hoeveel Rafiles en de schrijvers 

 bij hem, met Crawfurd, ons ook over de Hindoe-oudheden gegeven hebben, nog veel, zeer veel 

 hebben zij aan anderen overgelaten. Dit moest ik al spoedig opmerken bij eene vergelijking- 

 van het door hen gegevene met de oudheden zelve. 



(*) Tijds. v. h. Kon. lust, deel II, 



