10 



Neen, wat ook sommigen nog willen, geenszins zijn beiden de eindpalen op het veld der studie 

 van Java's archeeologie, geenszins de Herkules-zuilen, buiten welke wij niet zouden kunnen zeilen. 

 Men versta mij wel; ik kan niet zoo onwellevend zijn, dat ik mij driest, met den hoed op het 

 hoofd, tegenover hunne verdiensten zou plaatsen, die niet de eere zou geven, waarop zij billijk 

 aanspraak mogen maken. Ik erkende ze reeds , en sta ook nog met den hoed in de hand voor 

 haar gebogen. Dit slechts bedoel ik, geene neiging te gevoelen, om mij met sommigen zoo diep 

 voor beide schrijvers te buigen of zoo hoog tegen hen op te zien, dat mijn prijzen hunner ver- 

 diensten veeleer eene bespotting mogt schijnen en misschien ook bijdragen om de verdere nog 

 zoo noodige beoefening der oudheid-kunde van Java te schaden. Hoe noodig die nog is, toonde 

 het bestuur van het Bataviaasch genootschap dan ook geheel te beseffen, toen het daaromtrent 

 eene prijsvraag uitschreef (*). 



Maar om te vervolgen waar wij zoo even afbraken, Rafïles zelf noemt zijn schrijven een //very 

 // general and imperfectly account of sculptures on Java", en te regt. Dit toch blijkt aanstonds 

 uit inzage van het door hem geleverde. Wij willen eene korte beoordeelende beschouwing daarvan 

 geven, die wij wenschen te achtervolgen met eene over 't geen wij aan Crawfurd danken, en aan 

 zoovele anderen, voor zooverre noodig en mogelijk, welke tot op de tegenwoordige dagen over Java's 

 Hindoe-monumenten schreven. Onder hen zijn mannen, voor wier personen en verdiensten wij 

 hooge achting gevoelen. Men zal ons daarom wel gaarne gelooven, dat wij geenszins de pen 

 opvatten om te critizeren, maar om, bij verschil, onze bescheiden meening te geven en tevens 

 dien weg te kunnen gaan, welke wij den beste meenen, om te komen tot ons voorgestelde doel: 

 het geven eener algemeene beredeneerde beschrijving van Java's Hindoe-oudheden. 



"Wij vangen dus aan met Rafïles. 



De reliëfs van Tjandi Kalie-bening worden zeer onvolledig, ook onjuist, door hem, of liever 

 door Baker bij hem beschreven; deze maakt ook slechts melding van de zuider-kamer, welke 

 hij echter niet binnentreedt, terwijl hij geheel van de oost- of hoofdkamer en die der noord- 

 en der ingestorte westzijde zwijgt. Ook de drie kamers van Tjandi Sari heeft hij niet bezocht, 

 wier oostzijde met haar veelvuldige lijsten en lofwerk hij ons ook maar alleen en bovendien 

 nog zeer weinig doet kennen. Hoewel naauwkeuriger in de beschrijving van Tjandi Sewoe, laat 

 deze echter ingelijks nog veel te wenschen over. Hij meent toch, dat in alle omringende tem- 

 pels Boeddha-beelden waren gezeten, allen volmaakt van dezelfde grootte en hetzelfde karakter; 

 intusschen zijn zij van verschillende grootte en is ook bij hen de beteekenis volle verschillende 

 houding der handen grootendeels nog aan te wijzen, terwijl het verder zeer waarschijnlijk is, 

 dat in vele der tempeltjes geen Boeddha's, maar andere beelden waren geplaatst. Hij vergist 

 zich ook in het getal der tempels, in hun beeldwerk, nissen en reijen. Van Tjandi Loemboeng 

 is zijne beschrijving als in het voorbijgaan gegeven. De meest naauwkeurige is die van Loro 

 Djongrang, echter nog in vele opzigten aan te vullen. Eene vergelijking van hetgeen Rafïles 

 over Soekoe gaf, met wat wij later van van der Vlis ontvingen (t) doet ons aanstonds zien, welk 



(*) Verh. deel XXIII, verslag pag. 23. 

 (f) Ibidem, deel XIX. 



