15 



ving der Javaansche monumenten van het kabinet van oudheden bij het Bataviaasch genoot- 

 schap van kunsten en wetenschappen", door de heeren van Hoeveil en Friederich in het XXP 

 deel (*) aangevangen en door den laatsten in het XXIII 6 deel (t) voleindigd. Een werk zoo nood- 

 zakelijk en verdienstelijk, als moeijelijk. Nu kan gansch de geleerde wereld het kabinet van 

 oudheden te Batavia als binnentreden, haar studiën in hetzelve maken, vroeger slechts aan 

 enkele bevoorregten daar woonachtig vergund. Hoe stellen ze ons tevens in hun inleiding- 

 op de hoogte der oudheidkundige wetenschap in Indië en lichten ons voor op haar veld! 



Door hen heeft het Bataviaasch genootschap zijne roeping beter leeren begrijpen. Allen, die 

 aandachtig hebben gelezen tf het voorloopig verslag van Bali" door den heer Friederich, in het 

 XXII ste en XXIII ste deel der verhandelingen van het Bataviaasch genootschap, zullen het ook 

 dankbaar hebben opgemerkt hoeveel daarin voorkomt, dat licht, moge het ook niet altijd, we- 

 gens den aard des onder werps, een zeker licht kunnen zijn, over den ouden tijd en de vroegere 

 eeredienst van Java doet opgaan. Heeft de beroemde Schlegel' van de eerste deelen des ge- 

 nootschaps, en te regt, gezegd, dat zij weinig voor de oudheidkunde van Indië opleveren, zoo 

 deze hem onder de oogen hadden kunnen komen , hij zou vervolgd hebben : // maar deze hebben 

 het verzuim der vroegeren vergoed." 



Het is noodig, om onzen lateren weg door de beredeneerde beschrijving van Java's oudheden , 

 genoegzaam voorbereid en geëffend, zonder stoorende excursie' s te kunnen vervolgen, dat wij 

 eenigen tijd stilstaan bij de beredeneerde beschrijving, zoo even genoemd, van de heeren van 

 Hoevell en Friederich ; wij zullen dit echter , om eene meer geregelde volgorde te blijven behou- 

 den, dan eerst kunnen doen, wanneer wij alle anderen, die nog vroeger berigten of beschou- 

 wingen over die oudheden gaven, gehoord hebben. Daarna vervolgen mij met die beredeneerde 

 beschrijving en met wat later nog, tot op heden, vooral door den heer Friederich, is gegeven. 



Hoe nederig debuteerde het tijdschrift voor Ned. Indië in zijnen eersten jaargang (§), voorde 

 eerste maal, over Java's oudheden, in eenige regelen: //Godsdienstige monumenten op Java." 

 Men kan het daar nalezen, wat zullen wij hier er nog meer van zeggen. Zij waren intusschen 

 de gelukkige voorboden van de belangrijke ontdekking en de korte beschrijving van Tjandi 

 Mendoet (**), in denzelfden jaargang geplaatst. De heer Hartman heeft daarvan de eer. Hoe 

 jammer dat hij, bij de ontdekking van oudheden, niet steeds zoo ijverig met de pen als met 

 de spade is geweest! Daardoor schuilen zoo vele verdiensten van hem in het duister, als wij 

 er hoogst belangrijke archaeologische mededeelingen van hem door missen. Hoe vele tempelen 

 en gedeelten van tempelen heeft hij niet uit hunne honderdjarige nachten weder onder het licht 

 van den dag gebragt ! Waardig besluit de heer Buddingh dien jaargang door zijne beide beschrijvingen 

 van Mendoet (tt) en Selo Grio (§§). Meer geeft hij dan de heer Hartman, maar daarom nog 



(*) Verh. Bat. gen. deel XXI eerste gedeelte aaa het einde. 



(f) Ibidem, deel, XXIII aan het einde. 



(§) Tijdschr. v. Nederl. Indië Ie jaargang, Ie deel pag. 215. 



(**) Ibidem, 2e deel, pag. 70—73. 



(ff) Ibidem, 2e deel, pag. 398—406. 



(§§) Ibidem, 2e deel, pag. 407—410. 



