17 



en de laatsten, na hunne tempels verwoest te hebben, voor zich uit deden vlugten en den Lawoe 

 opjoegen, om er de stichters van Soekoe en Tjetto te worden, is ook moeijelijk te gelooven. 

 Immers gesteld, er is daar meermalen gestreden, hoe, bij gemis van ieder, ook het geringste 

 berigt daaromtrent, iets omtrent de wisselingen en gevolgen van dien tijd te bepalen. Nog eens, 

 jammer, groot jammer, dat Valck in zijne tempelbeschrijvingen niet uitvoeriger is geweest! 



Niemand had daartoe beter gelegenheid dan hij, achtervolgens jaren lang resident vanKadoe 

 en Djokdjokarta, ook eenigen tijd van het vereenigd Soerakarta en Djokdjokarta. Wij weten 

 ook, dat hij daarvoor de bouwstoffen had, daarvoor naauwkeurige opnemingen en opmetingen 

 heeft laten doen. De heer Lichte, toen translateur te Djokdjokarta, thans landhuurder aldaar en 

 nog altijd volijverig dilettant, aan wien wij, voor onze onderzoekingen, veel te danken hebben, 

 heeft die vooral bewerkstelligd. In zijne //nieuwe belangrijke bronnen over de oude geschiedenis 

 van Java" (*) wijzigt en bevestigt de heer van Hoe veil het gevoelen van den heer Valck, dat 

 de bedoelde tempels onbetwistbaar door Javanen, onder de leiding van Hindoesche , van de kust 

 van Indië overgekomen kunstenaren, zijn zamengesteld, en dat deze kunstgewrochten welligt 

 meer dan duizend jaren tellen, uit eene ontdekking, die hij in //the Chinese Repertory" deed uit 

 het reisverhaal (t) van een Boedhistischen priester Sha-Fa-Hian, die op zijne terugreise van 

 Indië naar China in 413 n. C. Java aandeed, waar hij vijf maanden verbleef, en wel //ketters 

 en Brahmanen in groot aantal aantrof, maar waar de wet van To (Boedha) geheel onbekend was." 

 De Boedhistische tempels zijn dus na de Brahmasche, en deze, als die van Loro-Djongrang 

 en op den Diëng, voor dat jaartal gebouwd. 



Wij twijfelen er aan of het tweede lid der conclusie van van Hoeveil als bijzonder juist te 

 roemen valt. Aan datzelfde berigt ontleent hij ook zijne gronden tot bevestiging van Valcks 

 gevoelen over den strijd, tusschen de nieuwe leer van Boedha en de gevestigde van Brah- 

 ma gevoerd, als de oorzaak der verwoesting van de tempels des laatsten; terwijl hij verder, 

 naar aanleiding van hetzelve den tijd der aankomst van de eerste kolonisten van Indië op Ja- 

 va in de eerste eeuw van onze jaartelling, dien der Boedhisten in het begin der vijfde eeuw 

 stelt, en tevens kort daarna den strijd tusschen beiden gevoerd laat invallen. Eindelijk doet 

 zijn ijver tot ontdekking den heer van Hoeveil zich ook aan al te gewaagde bepalingen der wisselin- 

 gen en lotgevallen van dien strijd schuldig maken. 



Kort na mijne aankomst te Batavia in 1811 deed ik een reisje door de residentie Bantam. Te Tje- 

 ringien vond ik in den tuin van den Adsis tent-Resident eene verzameling van Hindoe-beeldjes, bij 

 welke gelegenheid ik voor de eerste maal met hun geslacht kennis maakte en zooveel van hen 

 wist, dat ik wel een Doerga (§) beschreef, zooals zij zich aan mij voordeed, maar haar naam en dien 

 der andere beeldjes zelfs niet kende. Intusschen heeft de Heer Junghuhn mij in zijne //ruinen van 

 Java" wel de eer willen aandoen om naar aanleiding van dat berigt mijn reisje onder de bronnen 

 voor de Hindoe-ruinen van Java op te nemen. Waarlijk een beschamende eer. Die eer, te groot voor 



(*) Tijds. v. Nederl. lndie, 3e jaarg. 2e deel, pag. 307—317. 



(f) Vol. IX, pag. 334, v. v. 



(§) Tijds. van Nederl. Iudie, 3e jaarg. 2e deel, pag. 701. 



