21 



strandden en te gronde gingen. Ook eene vroegere verzending ging met het oorlogschip Am- 

 sterdam verloren, de derde met de Evertsen eveneens , dit schip verbrandde. Andere verzen- 

 dingen mogten echter het doel hunner reize bereiken: Immers wij lezen in de voorrede van 

 Reuvens verhandelingen, zoo aanstonds te vermelden: 



,/Het was in den jare 1820, dat drie groote steenen beelden, de eersten van dien aard, welke 

 in ons vaderland gezien waren, uit Java in het voorgaande- jaar afgezonden, te Amsterdam 

 aankwamen. De vorige bezitter derzelven was de heer N. Engelhardt, weleer gouverneur van 

 Java's oosthoek. Het is verder door de zorg des hoogleeraars Reinwardt voor alle takken 

 van kennis, aan zijne door den koning verordende wetenschappelijke zending naar Java ver- 

 knocht, dat bijna veertig stuks kleinere steenen beelden, en eene verzameling van teekeningen 

 en beschrijvingen naar het vaderland overgevoerd de beoefening der Javaansche oudheden, gods- 

 dienst en kunstwerken alhier kunnen grondvesten. Men zegt, bepaalde berigten daaromtrent 

 zijn hier niet meer in te winnen, dat, gedurende Raffles bestuur, nog meerdere beelden en an- 

 dere Hindoe-voorwerpen naar Engeland zijn gezonden, die geenszins allen den weg vonden naar- 

 het museum van London; zoo moet ergens in Schotland een beschreven steen staan, op het 

 landgoed, dat vroeger lord Minto, gouverneur generaal van Britsch-Indië, veroveraar van Java, 

 toebehoorde". 



De heer Munnich doet ons in zijn //Eenige bijdragen tot het onderzoek der oudheden op Ja- 

 va" (*) eene aanvankelijke kennis maken met verschillende tempels, vóór hem nog niet vermeld. 

 Hij doorreisde gedurende verscheidene maanden de binnenlanden van Java, indien wij ons niet 

 vergissen, om ons zijn natuur- en kunstschoon in daguerreotypen weder te geven. Meer dan 

 anderen was hij nu ook in de gelukkige gelegenheid de Hindoe-oudheden te zien. Hij heeft 

 zich die ook ten nutte gemaakt. Immers hij zegt: //Ik zoude derhalve, volgens mijne aanteeke- 

 ningen, eene vrij volledige opgave kunnen mededeelen van Brahniinische of Boedha-tempels, 

 die in het schoone landschap Kadoe, op de vlakke velden van Djokjakarta, op denLawoe, den 

 Oenarang of op Diëngs plateau eene aandachtige beschouwing verdienen, maar noch Boro-Boedoer 

 noch Prambanan en Kalassan, noch Soekoe en Gedong-Songo vorderen eene beschrijving van 

 mijne hand." 



En waarom niet? omdat de heer Munnich ook al het gevoelen deelt, welks waarde wij deden 

 kennen, dat van het reeds beschrevene niets meer te beschrijven valt. De heer Munnich heeft 

 zekerlijk geen Raffles en Crawfurd of latere geschriften over de Hindoe-oudheden bij zich ge- 

 had, zoo ja, dan heeft hij ze niet naauwkeurig ingezien. Hij geeft ons verder de aanwijzing 

 en korte beschrijving van eenige nog niet beschreven tempels, waarvan vier onder Kadoe, en 

 vier onder Djokdjokarta behooren, op welke acht wij later ter plaatse zullen terugkomen. Ne- 

 vens de acht tempels danken wij hem nog enkele andere aanwijzingen, ook hier en daar eene 

 opmerking. Voor zoo verre mij bekend is, hebben wij geene platen van des heeren Munnichs 

 daguerreotype. Ook niet een van den heer Schaefer, die, meen ik, drie jaren of langer zijne 

 daguerreotype door de Vorstenlanden en de Kadoe rondvoerde om er de wetenschap der oud? 



(*) Iud. magaz, 2e twaalftal , pag. 173 v. v. 



