23 



we dan thans reeds zijn. Maar Reuvens staat daar nog altijd alleen. Wij in Indië, aan ons 

 zelve over gelaten, moesten maar zien opeigen beenen en alleen, zoo goed mogelijk , verder te 

 komen. Men liet ons niet alleen kalk en steen aanbrengen, maar ook, zoo goed en kwaad dat 

 ging, voor het bouw- en metselwerk zorgen. Dat was te veel gevergd door Nederland, met 

 zijne vele geleerden, die geheel voor de geleerdheid kunnen leven, van ons, die dat geenszins 

 kunnen doen, en gewoonlijk ook in Indië komen, gelijk ik tot eigen beschaming van mij zelf 

 moet getuigen, zonder nog zelfs met den naam van een Doerga of eenigen anderen dier hoog 

 verheven personaadjes van den Indischen Olympus kennis gemaakt te hebben. Wij hebben den 

 heer Leemans echter te danken voor de kennis, die hij ons doet maken met de Hindoe-beelden 

 van Java in 's rijks museum, zoo aanstonds te vermelden, en voor zijn: //Javaansche tempels 

 bij Prambanan", reeds vermeld, in het Tijdschrift van het koninklijk instituut voor de taai- 

 land- en volkenkunde voor Neerlandsch-Indië. Dit tijdschrift is overigens, hoe rijk voor andere 

 Indische onderwerpen, zeer arm voor Java's oudheden. In de vijf eerste deelen vinden wij 

 slechts mededeelingen (*.) , als : een gedeelte van een brief van den heer Cohen Stuart, dat klein, ech- 

 ter zeer zaakrijk over Boro-Boedoer handelt , verder nog eenige oudheden van Java en Sumatra (t) 

 van Dr. S. Muller, die tusschen 1831 en 1833 als natuurkundige de Sunda-districten van 

 Java en verder Sumatra doorreisde, 't geen als een vervolg op het door hem en P. van Oort in 

 deel XVI der verhandelingen van het Bataviaasch genootschap reeds vermelde gegeven -werd. 

 Eene hoogst belangrijke bijdrage vooral tot de kennis der ruwe en lomp gehouwen beelden in 

 de Sunda-landen verspreid gevonden, waarvan later nog meerderen werden gevonden. Overigens 

 keeren in de vier eerste deelen, ieder maal onder de vragen ter voldoening aan art. 29 en 28 

 van het reglement, onder het hoofdstuk „ oudheidkunde en geschiedenis" dezelfde vragen terug 

 om berigten betreffende „ overblijfselen van hindoeschen bouw en beeldhouwkunst buiten Java."' 

 Moeten we daaruit besluiten, dat de redactie, slechts naar die, niet naar die van Java vragende, 

 zou meenen, daarover is reeds genoeg gezegd? hoeveel aanleiding haar vragen en zwijgen ons 

 ook tot zulk een vermoeden geeft , toch kunnen wij het niet gelooven. 



De Heer Roorda van Eijsinga heeft ook verscheidene oudheden van Java herhaaldelijk gezien. 

 Het komt ons echter voor, dat zijne beschrijvingen in zijn „ Land- en volkenkunde", ten minsten 

 voor een deel aan die van R,affles zijn ontleend. 



// Nederlandsch Oost-Indië" door A. J. van der Aa, wel-eens foutief, waar zijne bronnen foutief 

 zijn, overigens een werk van zoo groote verdienste als omvang, brengt ons vaak met vroegere 

 reizigers bij de oudheden terug om er ons onderhoudend en belangrijk van te spreken. 



De ii beredeneerde beschrijving van Aziatische en Amerikaansche monumenten van het Museum 

 van oudheden, door Dr. Conradus Leemans, Directeur van het Museum te Leiden 1842 8°", 

 staat op de hoogte der wetenschap van haren tijd en is nevens f/ de beredeneerde beschrijving" 

 van de Heeren van Hoevell en Friederich en r/ de ruinen van Java" van Junghuhn, noodza- 

 kelijk in de handen van allen, die op Java archaeologische studiën wenschen te maken, 



(*) Deel I pag. 76, 77. 

 (f) Ibid. VI. pag. 98. 1H. 



