2S 



Buddha und den Dhjani-Buddha, den Bewohnern dieses Eilands bekannt geworden war." Ter- 

 wijl hij verder zegt: //dass in der letsten Periode der Unabhüngigkeit Java's die Yerelirnng Civa's 

 eine bei weitem grössere Anzahl von Anhüngern zahlte." 



Gelijk Humboldt zullen wij ook Lassen op onzen verderen w r eg nog meermalen ontmoeten, 

 wij onthouden ons daarom van nadere beschouwing zijner meening. 



Wij achten het echter van onzen pligfc nog op te merken, dat, gelijk aan Raffles en Crawfurd 

 voor vroeger, wij voor later aan beide duitsche geleerden nevens Friederich het meest te 

 danken hebben voor de beoefening van Java 's oudheidskunde. 



In 1819 gaf C. A. Walckenaar, membre de 1'institut, zijn //Monde Maritime" uit, waarin hij 

 verscheidene bladzijden wijdt aan de beschrijving van Java's oudheden volgens Raffles. Denamen 

 zijn er ongelukkig in mishandeld, Fransch-Engelsch-Javaansch geschreven. Zijne beschrijving 

 is overigens kort zamen gedrongen. 



De heer M. Marchal vertrok in 1820 naar Java als ambtenaar krachtens een koninklijk besluit. 

 Hij werd echter aanstonds na zijne aankomst weder teruggezonden, omdat hij niet genoeg Hol- 

 landsch verstond. //Je pars," zoo spreekt hij zelf in zijn slotrede, // plein d J espoir, je touche cette 

 terre de TOcéanie après 181 jours de navigation, j'espère obtenir de 1'emploi, mais je suis 

 éliminé et renvoijé en Europe, presqu'aussitot après mon arrivée, par Ie motif que je ne sais 

 pas assez la langue Hollandaise;" en besluit: //Je diraiplus, je me suis vengé parce que mon livre 

 prouvera a ceux, qui n'ont pas eu la confiance de m'emploijer, que, quoique ne sachant pas en 

 perfection la langue Hollandaise, j'avais quelques droits a me croire digne de servir Ie Roi et 

 TEtat dans ces contrées lointaines en qualité de littérateur, &' historiën et de naturaliste." 



Dit boek werd in 1824 te Brussel uitgegeven. De schrijver heeft daarin de werken van B.affles 

 en Crawfurd, verkort envereenigd, uit het Engelsch in het Fransch overgebragt. Een werk van 

 vlijt en verdiensten, hetgeen ons evenzeer doet betreuren dat de schrijver niet op Java is toegelaten, 

 'als het ons doet gelooven, dat wij alsdan veel van zijne hand zouden ontvangen hebben. De pla- 

 ten zijn echter niet bijzonder. De meeste tempels zouden wij niet herkennen zonder de on- 

 dergeschrevene namen. Overigens is de schrijver ook geheel voor de spelling der inlandsche na- 

 men de Fransch-Engelsch-Javaansche schrijfwijze gevolgd. 



Nog bezitten wij in het Fransch eene korte beschrijving der oudheden van Java naar Raf- 

 fles, met kopijen zijner platen door Rienzi. (*) De platen zijn beneden alle kritiek. Boro-Boedoer, 

 Tjandi Sewoe en Kalassan! het was dan niet genoeg dat de hand van den tijd u zoo deerlijk 

 misvormde, ook die van den plaatsnijder moest u nog zoo gruwelijk mishandelen! 



De schrijver zegt wel in zijn //avant-propos indispensable :" //Avant d' entrer en matière 

 nous devons avertir nos lecteurs, que nous avons fait tous nos efforts pour rendre exactement 

 1' orthographe et la prononciation si importante des mots étrangers par Tortographe francaise, 

 de maniere qu' un francais ou un étranger, qui connait notre langue, se fit comprendre des indi- 

 gènes en prononcant les mots tels que nous les avons orthographiés," maar hij overtreft Walcke- 

 naar en Marchal nog verre in kakographie. Zijne beschrijving is overigens verward en onnaauw- 



(*) Le Monde maritime t. I. pag 198—214- 



