32 



Het is een, op een vierkant of afgerond voetstuk dat door een lotus-kussen wordt gedra- 

 gen, staand, meer of minder versierd beeld, naast 't welk een trisoela tegen het ruggestuk uit- 

 gehouwen is, en dat verder de koendi aksamala en tjamara als insignia voert. 



Het museum van het Bataviaasch genootschap bezit verscheidene dier beelden in steen van ver- 

 schillende grootte. Daar zijn elf hunner, nrs. 97. 98. 99.100. 101. 102. 103. 145. 150. 160. 162; 

 bovendien nog twee zittenden, nrs. 105 en 106.; volgens de ,/ Beredeneerde beschrijving" (*) wordt 

 de trisoela bij allen gezien, niet alzoo iedere der verdere attributen. 



Bij drie ontbreekt de koendi. Het zittend beeld no. 106 mist bovendien ook de tjemara en 

 aksainala. Een ander, no. 160, heeft met de hand, in plaats van de koendi, een lotus-stengel 

 met bloem, uit den grond opkomend, gevat. 



Anderen missen weer de aksamala of de tjemara; vier slechts hebben alle drie genoemde in- 

 signia nevens de trisoela. De trisoela behoort tot de bijzonder kenmerkende attributen van 

 Siva. Deze, mogen we gelooven, heeft de beelden dan ook wel den naam en hoogen rang van 

 Siva doen erlangen. 



Maar geschiedde dit ten regte? mag menigeen wel vragen. Immers, terwijl de Siva van Hin- 

 dostan, als de magtige God, vier armen heeft; heeft deze van Java in 's genootschaps museum, 

 en nog zoo veelvuldig elders op Java te zien, slechts twee armen; zijn ook die vier armen 

 bijzonder karakteriserend voor Siva als zinnebeeld van almagt, het blijkt tevens uit de Ga- 

 nesa- en Doerga-beelden, hoezeer Java's hindoes er op gesteld waren om dat karakteristieke voor 

 hunne goden-beelden te behouden. De eerste komen toch, eene enkele exceptie daargelaten , steeds 

 voor met vier, de laatste met acht armen, overeenkomstig hun oorspronkelijke tijpe. Boven- 

 dien lezen wij bij den heer Friederich: ,/Op Bali staat men alleen aan Siva vier armen toe, ter- 

 wijl alle de andere goden, bijaldien zij niet eene daemonische (Raksasa) gedaante aannemen, maar 

 twee armen hebben.'" (t) Maar wanneer Bali, dat zijn Siva van Java ontving, dezen zoo eenig 

 en alleen vier armen toekent, mogen we dan gelooven, dat het oude Java hem slechts twee 

 armen zal gegeven hebben? 



Doch men noemt onzen Java-Siva ook niet den magtigen God uit de Trimoerti en zegt : hij 

 is Siva, slechts ais boetedoener, of priester, of onderwijzer voorgesteld. 



Tot zulk eene nadere bepaling moest men wel van zelf komen; immers de bidsnoer, aksamala, 

 en vooral de asceten kruik, koendi, mogen wel geacht worden het beeld als zoodanig te ka- 

 rakteriseren, en zonder de trisoela zou ook voorzeker nooit iemand meer dan een dienst-, boe- 

 tedoende, onderwijzende priester of heilige in hetzelve gezien hebben. Die trisoela maakt hem 

 echter thans tot een boetedoenden, onderwijzenden, of priesterlijken Siva uit Indië. "Wij zou- 

 den ook niet weten wat genoegzame aanleiding had kunnen geven om den vierarmigen mag- 

 tigen God Siva van Indië zoo algemeen tot een tweearmigen priesterlijken Siva op Java te 

 vernederen en als voorwerp van zoo uitgebreiden cultus daar te doen optreden. 



Doch er is meer. 



(*) Verh. van het Bat. Genootschap, deel XXI, eerste gedeelte, 

 (f) Verh. Bat. Gen. XXII, pag. 34. 



