33 



Wij danken den heer Friederich de verklaring van eene inscriptie, op zoodanig beeld ge- 

 vonden, dat, volgens zijne getuigenis, 't geen we hem ook moeten toestemmen, zeker als een 

 der beste voortbrengselen der beeldhouwkunst op Java te beschouwen is, ook tot de grootste 

 beelden van ons Museum behoort. En die verklaring is: „Bhagawan Trina' windoe (" x ") Maha (r) sji (h), 

 d. i. de heilige Trinawindoe, de groote Resi;" (t) ziet daar ons een naam des beelds gegeven, welke 

 bepaald en zeker is. Het stelt dus geen Siva voor als goeroe of pandita, maar een heilige, een man, 

 die zich door boetedoening (betapa) tot een goddelijk en godsdienstig te vereeren persoon heeft 

 verheven, ook van elders uit de litteratuur der Javanen bekend. (§) De heer Friederich blijft 

 echter een onderscheid maken tusschen ons beeld Trinawindoe en de anderen daaraan gelijk, 

 welke voor hem Siva's als boetelingen blijven, omdat Trinawindoe's attribuut geen trisoela is, 

 geen staf met puntigen drietand, maar met drietand zonder punt, dien de Balinezen Tekan 

 noemen. (' x " x ') 



Zijn daarom, volgens hem, het Trinawindoe-beeld (tt) en nog een ander door hem beschreven 

 beeld (§§) dat van een Resi, van een kluizenaar, die zich door boetedoening en onthouding 

 tot een heilige, een den goden in magt gelijk geworden, verheven heeft, omdat beider drietand 

 geen trisoela is, welke steeds puntig zijn moet, zoo vele andere beelden echter meent hij Siva's 

 te zijn, omdat deze, hoezeer overigens geheel met beide Resi-beelden in houding en attributen 

 overeenkomend, daarin echter van hen verschillen dat de punten hunner trisoela' s spits zijn, 

 daar deze „de puntige en met naar buiten gekeerde spitsen voorziene trisoela het wapen des 

 magtigen Siva's vormt." 



Ik twijfel er niet aan, dat de schrijver uit het hoofd, niet met het oog op de verschillende 

 drietanden, waarvan hier sprake is, schrijvend zich zoo heeft kunnen vergissen en een onder- 

 scheid maken, dat mij na herhaalde vergelijkende aanschouwing voorkomt niet te bestaan. De 

 tanden der trisoela' s mogen bij het eene beeld iets breeder zijn gebeiteld dan bij het andere, maar 

 allen zijn gespitst, en de spits der middentand staat regt op die der beide buitensten, zoo ook zijn die 

 van beide Resi's soms een weinig binnenwaarts gebogen. Slechts drie maken op dien algemeenen 

 vorm eene uitzondering; de beide uiterste tanden wijzen naar buiten. Deze trisoela's zijn echter 

 met minder zorg, ruwer gebeiteld dan de eersten, ten getale van acht; (***) zij blijken door hunne 

 sculptuur van verschillenden tijd en plaats te zijn, dan de anderen. Daaraan mag, moet, 

 meen en wij', het verschil van den vorm van de Trisoela worden toegeschreven, en niet aan de 



(*) Verh. Bat. Gen. £XII. 

 (f) Ibidem, XXIII, pag. 8 enz. 14 enz. 

 (§) Ibidem, pag. 8, en verder deel XX pag. 80. 



(**) Ibidem, Voorloopig verslag van het eiland Bali door R. Friederich, deel XXII pag. 35. 

 (ff) Ibidem, Jav. oudheden, deel XXIII pag. 15. 

 (§§) Ibidem, deel XXIII pag. 24. 

 (***) Wij zien uit een later schrijven van den heer Friederich, dat hij niet zoo zeer is blijven vasl houden aan dit onderscheid, 

 immers daar verklaart hij, met verwijzing naar zijne verklaring der inscriptie op het Triuawindoe-beeld , zeer genegen 

 te zijn sommige beelden niet voor voorstellingen van Goden te houden, maar soms van vorsten en van moeni's. 

 Tijdschr. voor Taal-, Land- en Volkenkunde, deel VIII pag. 74- 



5 



