34 



oorzaak hierboven genoemd; bovendien ook te diep gezocht, en tegelijk een te weinig betee- 

 kenende om het onderscheid tusschen een Si va- en Resi-beeld daar te stellen. 



Wij hebben nog meer op te merken omtrent onzen Siva in kwestie. Java bezit verscheiden 

 tjandi's op het Oenarang-gebergte, ook op den Diëng en elders, wier buitenmuren, achter en aan 

 beide zijden, Doerga, Ganesa en onzen vermeenden Siva daarop gebeiteld aan ons vertoonen. 

 Van dat drietal moet hij ongetwijfeld aanstonds aan een ieder als de minste in rang voor- 

 komen, daar hij in het karakter van een dienaar-boetedoener optreedt, en slechts twee ar- 

 men heeft, terwijl beide anderen en in hun godenkarakter, en met vier of acht armen zijn 

 voorgesteld. Hij is daar dus de derde in rang, en wel van een drietal, dat voorzeker moet ge- 

 acht worden, als veel lager in rang te zijn geweest dan het beeld of voorwerp van vereering, 

 eenmaal binnen in die Tjandi's vereerd. Hun drietal op den buitenwand des tempels gevon- 

 den kan in geene andere betrekking hebben gestaan tot het binnen geplaajtste beeld van ver- 

 eering, dan in die van vereerders. Dat Doerga en Ganesa, goden van minderen rang, in die 

 betrekking optreden, bevreemdt ons niet. Maar ook Siva, en nog wel als de derde in rang! 

 "Waarlijk veel, dat ons al zeer weinig aanleiding geeft om in onzen Siva den waren Siva 

 te zien. 



En wanneer wij nu nog eens het oog vestigen op de beelden van onzen Siva in 's genoot- 

 schaps museum, dan springt ons nog iets in de oogen, dat wij ook niet vergeten mogen op 

 te merken. 



Volgens eenigen is hij een bejaard man met dikken buik en afhangenden baard; volgens 

 de anderen een jong mensen met gladde kin en rank van postuur; zullen we op zoo groot 

 verschil van jaren en uiterlijk niet letten, toch in beiden gelijkelijk Siva den boeteling zien? 



Wanneer ik nu al het tot hiertoe opgemerkte in gedachte nog eens resumeer, dan kom ik tot 

 de overtuiging, dat zoo vele beelden uit Java's hindoetijd, welke tot de hier behandelde tij- 

 pen behooren, tot nu toe of allen of gedeeltelijk voor Siva's gehouden, veeleer als Resi's zijn 

 te beschouwen. 



Is het ook wel doordacht, niet hoogst bevreemdend, dat de magtige Siva uit Hindostan, die 

 daar in zijne avataren, wel in het karakter van een vreesselijken, vernielenden, verwoestenden 

 God, maar geenszins, voor zoover mij bekend is, als onderwijzer, priester of heilige optreedt, 

 naar Java zou overgebragt wezen door zijne priesters en belijders, om daar, zoo voorheerschend, 

 als zoodanig op te treden. En moeten we daarentegen niet verwachten, juist zulke en vele 

 zulke Resi-beelden uit Java's hindoetijd daar te zullen ontmoeten? 



Immers het was eene hoofdleer van zijne godsdienst, dat de mensch zich, door afzondering, 

 onthouding en verdere godsdienstige praktijken, allengskens meer heiligen, in magt en heilig- 

 heid aan de goden gelijk worden, ja zelfs zich daarin boven hen verheffen kan. Hoe spreekt ons 

 ook de Java-Hindoe litteratuur van vele zulke mannen, 't zij van Hindostan naar Java over- 

 gebragt en daar gelocaliseerd, 't zij van Javaanschen oorsprong, kinderen van eigen verbeelding. 



De volks-overleveringen en verhalen spreken er van zooveel meerderen nog. Hoe is ook het 

 zich heiligen door betapa tot den huidigen dag op Java overgebleven, en leeft het nog altijd 

 krachtig voort in het volksgeloof. Hoe ook heeft de Javaan-Mahomedaan nog thans alomme zijne 



