36 



De drie beelden houden met de achterste linkerhand den tjamara, n rs . 107 en 108, met de 

 achterste regter den aksamala, (*) dien, echter niet meer te herkennen, naar de houding van 

 hand en vingers te oordeelen, n r . 109 ook wel zal gehad hebhen. 



De beide voorste handen liggen, met de palm naar voren, op elkander, op de ondergeslagen 

 voetenkel, evenals bij zoovele Boedda-beelden; n r . 108 heeft eene roset of lotusbloem op de hand 

 liggen, van beide anderen kan ik dat niet bepalen. 



Zij zitten op padmasana's, dragen oepavita's van slangen, wier koppen op de schouders, 

 zigtbaar zijn. 



N rs . 107 en 108 hebben in hun makoeta de kwart-maan en daarboven een hoofd. De ma- 

 koeta van n r . 109 is geheel beschadigd, maar deze, overigens geheel met beide anderen over- 

 eenkomende, zal waarschijnlijk beide zinnebeelden ook wel in den* makoeta hebben gevoerd. 



Doen de kwart-maan en het hoofd aan Siva denken, de zittende houding, de voor het 

 ligchaam in een geslagen beenen en de ligging der handen pleiten voor Boeddha. Passen voor dezen 

 echter de makoeta met zijne beide emblema's, de vier armen en slang als oepavita niet; van 

 Siva missen we dezen bepaald karakteriserende attributen, daar het toch waar is dat de kwart- 

 maan en het hoofd alleen hem geenszins bepaald aanwijzen, dewijl die ook op andere beelden 

 van zijn geslacht, bijv. in den makoeta van den algemeen bekenden Ganesa, meermalen gezien 

 worden. 



Sivaitisch mogen de beelden zijn, maar voor Siva's durf ik ze niet houden. Evenmin nog 

 een ander fraai gehouwen, maar beschadigd beeld, n r . 185, met twee armen, op een rondvor- 

 mig, hoog lotusblad gezeten, waaruit een liggende nandi met kop, borst en voorpooten te voor- 

 schijn komt. 



Het museum van het Bataviaasch genootschap is in het bezit van een zeer merkwaardig, ge- 

 heel eenig beeld, n r . 177, in zijn Hindoe-pantheon. Het is een ijzeren staand beeld, gegoten, 

 hol, verzilverd. De beenen zijn bij de knieën afgebroken, de vier handen zijn ook met een 

 gedeelte der beneden-armen verdwenen. Nog heeft het eene hoogte van 0.95. (t) Dit beeld 

 draagt in zijn makoeta een bepaald kenmerkend Boeddhaistisch teeken, een zittend Boeddha- 

 beeld; en op het midden van zijn voorhoofd een bepaald kenmerkend Sivaitisch teeken, Siva's 

 derde oog. 



Ziet daar ons de vereeniging van den Boeddha- en Siva-cultus wel zeer aanschouwelijk vertoond 

 op één beeld, — maar op welk beeld? wien stelt het voor? een geboeddhaiseerde Siva? dit zou men 

 kunnen meenen, als dat derde oog Siva alleen en bepaald karakteriseerde, maar Moor zegt, dat 

 het hem alleen niet toekomt: ,/He has a third eye in his forehead pointing up and down, this 

 distinction is, J think, peculiar to him and his children and avatavas." 



Het kenmerkt dus wel Siva's geslacht, Sivaisme, maar is zonder verder bijkomende Siva-tee- 

 kenen, gelijk hier, niet voldoend om alleen Siva aan te duiden. 



Ik moet echter opmerken, dat derde oog nooit nog op beelden van Siva's geslacht, Ganesa's, 



(*) Volgens de beschrijving de tjakra, ik meen daarin een aksamala te moeten zien. 

 (f) Tijdschr. voor Ind. Taal-, Land- en Volkenkunde, deel VIII pag. 72 enz. 



