38 



En dat eerste mogten zij wel meenen volgens het schrijven van anderen. Maar deze wor- 

 den later bepaald weerlegd. Immers wij lezen bij Moor: (*) //It is said bij some authors that 

 there is no image of Brahma (Crawfurd's sketches, vol 1 pag. 149). No image is made of God. 

 This is not correct of Brahma, but is of Brahm. The two persons are often confounded bij 

 authors, who wrote twenty or more ijears ago. Crawfurd appears to have taken his opinion 

 from M. de la Croze, who however saijs, that no image is ever made of God, that is Brahm. 

 At the time Crawfurd wrote he might have seen many images and pictures of Brahma, both 

 in India and in Europa. Of Brahma several pictures are given in this publication." 



Komt Brahma in 's Rijks en in 's Genootschaps Museum, onder betrekkelijk zoo weinig beel- 

 den, reeds tweemaal voor, op zijn vehana, de hansa, gezeten, dan mag het ons wel treffen 

 bij Moor verden te lezen: //In mij collection of images and pictures I have not one of him so 

 mounted, nor do I recollect ha ving met with him, on or with his goose, except in the ce- 

 lebrated cave on Elephanta." (t) 



Daar is nog een ander hoogst belangrijk beeld met vier hoofden in het Museum, no. 144, (§) 

 ook vermeld door Raffles als //from subjects in stone found in the vicinity of Boro-Boedo in 

 Kedu/' alwaar het op een veld gevonden werd; (**) een der schoonste beelden uit Java's hindoe- 

 eeuwen met een prachtigen hoogen makoeta op de hoofden, verder met de verschillende siera- 

 den bekleed, die, zonder eenige overlading aangebragt, tevens fraai en smaakvol zijn ge- 

 beiteld. 



Het onderscheidt zich daardoor gunstig, boven zoo vele andere beelden, als een met zorg ge- 

 beiteld kunststuk, uit een der bloeijenste tijdperken van Java's hindoe-tijd; zeer te betreuren 

 daarom, dat de beenen, op de hoogte der knieën, en de vier armen, aan de ellebogen, zijn af- 

 gebroken. De hoogte van het zoo gemutileerde beeld is nog 1.3 de breedte tusschen de 

 schouders 0,45. 



De heer Friederich kan zich niet met Raffles vereenigen. Twijfelende daarin een Brahma te 

 zien, meent hij het, hoewel ook nog onzeker, veeleer voor een Siva-beeld te moeten houden. 

 Komt, volgens hem, Siva toch vierhoofdig op Java voor, bovendien is het beeld voorzeker eene 

 hooggewaardeerde en hoogvereerde Godheid geweest, en als zoodanig kent hij alleen Siva en 

 zijne familie voor oud- Java. 



"Wij hoorden reeds, dat Brahma, evenzeer op Java als in Hindostan, vierhoofdig in beeld ge- 

 bragt en vereerd werd. Bewijzen dit de beide beelden zoo even besproken, n r . 114 en dat uit 

 Leijden's museum, de heer Leemans spreekt ter aangehaalde plaatse bovendien nog van twee 

 Brahma-beelden in 's Rijks Museum aanwezig, van Java aangebragt. Wij laten zijne beschrij- 

 ving volgen, om zooveel mogelijk hier de Brahma-beelden uit beide Musea te doen kennen. 



z/Aan Brahma wordt eene zwaan of gans toegekend en men weet niet dat hij dezen vogel met 

 andere goden gemeen heeft. 



(*) Hindoe-pantheon , pag. 10. 

 (f) Ibidem. 



(§) Verli. Bat. Gen. deel XXIII, pag. 13 enz. plaat 7. 

 (**) Raffles enz. deel 11 , pag. 56 enz. 



