45 



Ik meen dit niet te doen. Immers het is toch een feit algemeen erkend, dat de verschillende 

 cultussen van Indië naar Java gekomen, daar vaak op elkander ingewerkt hebben, als door 

 elkander zijn gevloeid. 



Maar' moeten en mogen we dan ook niet billijk verwachten, dat de beelden dit zullen uit- 

 wijzen? Sommigen wijzen dit onmiskenbaar uit. Welnu dan mogen we ook gelooven, dat onze 

 Brahma's, Trimoerti's en verder genoemde beelden ook als getuigen daarvoor optreden, dat 

 Boeddhistische invloed op de houding van hun ligchaam en de plaatsing van hunne handen heeft 

 ingewerkt. En dit geloof ik daarom te meer, omdat op Moors platen geen Brahma's, Vishnoe's 

 of Siva's voorkomen, hetzij zittende of staande, wier handen zóó, als van onze Brahma's en 

 Trimoerti's zijn gelegd. Terwijl ze in hun achterste handen, evenals bij onze beelden, opgehe- 

 ven hunne insignia gevat houden, hebben de voorsten, ledig, doorgaans bij allen dezelfde hou- 

 ding. De regter is een weinig opgeheven, of ook neerhangende met de palm naar buiten; de 

 linker neerhangende, de palm naar binnen, soms ook naar buiten gekeerd (Moor, Hindu-pantheon 

 plaat 5, 6, 9, 11, 12, 13, enz.) Moor zegt daarvan //His two foremost hands, right and left, 

 are in a position very common to several deïties; it is said to be an invitation to ask and a 

 promise to grant, or protect" pag. 21. 



Nu, zulk eene beteekenis zal wel niemand aan de houding of ligging der voorste handen van 

 onze beelden geven, ze is die van den peinzenden, in zich zelf gekeerden Boeddha. 



Wij toonden aan dat oud- Java in velen een gemengden cultus bezat. Vormde het uit het 

 Sanskriet der Hindoe's een eigen taal, het Kawi; het vormde ook in veel een eigen cultus uit 

 dien, welken de Hindoes het vroeger en later bragten. 



Ik zeg in veel, geenszins in alles. Immers wij maakten ook kennis met Brahma, Vishnoe 

 en Si va, in hunne oorspronkelijke voorstelling. Zoo bezit ook Java zijne vele zuivere Boeddha's , 

 Ganesa's, Doerga's, nandi's, was daar ook eenmaal de lingam-dienst eene algemeen verspreide. 



Dus geenszins een gemengde cultus in alles, maar in veel. Doch die gemengde cultus, had hij 

 nu ook zijne eigene goden-beelden, welke met dien cultus op Java geboren, nooit in Indië hun 

 tempel of altaar hadden? 



Wij maakten reeds kennis met een trias, welke, voor zoo ver ons bekend, Indië niet kent; 

 met dien op de buitenwanden of in de buitennissen van tempels; Doerga, Ganesa en Trinawin- 

 doe of een andere Resi. Meenden wij ook niet in zoo vele Resi-beelden gediviniseerde en ge- 

 eerde Heiligen, van Java-oor sprong, te moeten zien? 



En dat metalen verzilverde beeld met Siva's derde oog op het voorhoofd, tegelijk een Boeddha- 

 beeld in zijn makoeta; Boeddha en Siva arm in arm, zoo vriend-broederlijk vereenigd, is het 

 ook niet vreemd aan Voor- Indië, waar Boeddha voor Siva moest vlugten, en deze niet rustte, 

 voor hij den laatsten zijner belijders daar het eeuwige zwijgen had opgelegd? 



Denken we nu nog aan de twee- en vierarmige zittende beelden, zoo even besproken , welke 

 of wier gelijken we te vergeefs bij Moor zoeken, waarvoor geene plaats in het Hindoe-pantheon 

 te vinden is; dan zullen wij, meen ik, voor het oogenblik de gestelde vraag voldoende bevestigend 

 hebben beantwoord. 



Maar wie stellen ze voor? 



