51 



der land-, taal-, letter- en volkenkunde van Oud-Java, in verband met die van Oud-Indië om 

 aan zoo vele eischen van mijnen arbeid genoegzaam te kunnen voldoen. Maar wat weet ik van 

 bouw- en beeldhouwkunde, van die oud-Indische taal en letterkunde, van nog zoo veel meer, 

 daarvoor noodig? 



Doch ziet, daar is een geleerde met al die noodige kennis toegerust en hij treedt langs de 

 wegen der vroegere eeuwen op Java's oude monumenten aan. Hoe is hij vol hoop en ver- 

 wachting, eindelijk aan het licht te zullen brengen, wat te lang reeds ,de nacht heeft verborgen! 

 Slechts om zich weldra teleurgesteld, bedrogen te zien in zijne verwachting. Naauwelijks is 

 hij die eeuwen binnengetreden, of de toorts der geschiedenis ontvalt aan zijne hand, en hij 

 staat daar, in stikdonkeren nacht; zijn dwalende voet stoot op de afgevallen steenen, op de 

 nedergestorte beelden dier ruinen; maar hij herkent ze niet. Het is alsof de nacht, met zijn 

 leed begaan, hem hier en daar een licht wil ontsteken. Blijde treedt hij er op aan, doch om 

 zich weldra te overtuigen, dat hij een dwaallicht volgt, dat reeds zoo menigen reiziger verre 

 van zijn pad heeft gevoerd; soms, ja schuift de nacht zijn zwart nevelen-gordijn ter zijde; 

 maar om eene onzekere schemering voor zijn voet te laten vallen, of om hem, ja eenig licht 

 te gunnen, maar dat aanstonds weer achter donkere wolken te verbergen en hem in het duister 

 van een nieuwen nacht te hullen. 



Ik heb vele en groote bezwaren tegen mijn arbeid genoemd. Wel mogt ik daarom in den 

 aanvang zeggen, dat ik de taak voorzeker met even bescheiden gevoelens zal volbrengen, als ik 

 die daarmee aanvaard, dat ik welwillende lezers, humane recensenten behoef en mij Avel zal 

 moeten troosten met het oude; //in magnis et voluisse sat est." 



En met die gevoelens, met die verwachtingen aanvaard ik als dilettant mijnen arbeid; een 

 arbeid, hoorden Ave, zoo gewenscht, zoo noodig* omdat zich nog geen geleerde daarvoor heeft 

 opgedaan, en, zoo 't schijnt, ook vooreerst niet zal opdoen; ook omdat ik ligt veel meer geef 

 dan tot heden is gegeven, en daarmee, hoe dan ook, eene studie volbreng, waarvoor ik niet 

 ontkennen kan eene zekere ingenomenheid te gevoelen. 



In mijn eerste deel zal ik eene beschrijving van Oud-Java's monumenten, beelden en verdere 

 Hindoe-voorwerpen van gebruik of vereering geven; te gelijk vermelden wat van ieder in het 

 bijzonder te zeggen valt. 



In mijn tweede deel wensch ik te vervolgen met zoo veel mogelijk zamengevatte berede- 

 neerde beschouwingen van zoo veel als ik in ons eerste deel verspreid gaf. 



Deze beschouwingen zullen zich in twee hoofdafdeelingen scheiden. In de eerste behandel ik 

 het uiterlijke of materiële, in de tweede het innerlijke of intellectuele van Java's Hindoe-over- 

 blijfselen. 



Onder het eerste versta ik alles, wat op hunnen vorm, bouw en sculptuur betrekking heeft. 

 Daarin zal ik achtereenvolgend spreken over de heiligdommen, de beelden en het beeldwerk 

 en de verdere voorwerpen van vereering of gebruik uit den Hindoetijd. Onder het laatste wat 

 zij ons, in verband met 't geen wij van elders weten, van de godsdienst en geschiedenis, ook 

 van de betrekking van het oude tot het tegenwoordige Java zeggen, 



