55 



Een ranke hangbrug van bamboe is er overgeslagen; een groep hutten ligt aan de overzij- 

 de; kinderen plassen badende in den stroom, die schuimend en bruischend over zware keijen 

 stort; karbouwen grazen aan de helling, die met haar eeuwig groen van bosch en veld naar de 

 hoogste toppen opklimt. O, gij vergeet daar gaarne dien ouden steen, die ruwe beelden, om al- 

 leen oog en hart te zijn voor de Tjidaui en haar diep dal, waarin ge ieder maal nieuwe 

 schoonheden ontdekt. 



De wandelaar, geheel gevoel voor haar, werpt slechts in het voorbijgaan een blik op den steen , 

 de beelden, en zegt misschien : , f zoo schoon als de natuur hier is, zoo weinig beteekenen ze, die ru- 

 we overblijfsels van den ouden tijd; hoe kan men toch zooveel en zoo ver van hen spreken". 

 Dit mag ons echter niet verhinderen om hier van hen te gewagen. Twee ruw gehouwen 

 beelden van de Padjadjarah-tijpe zijn de hoofdvoorwerpen van onze groep, zij staan nevens 

 en tusschen andere ruwe steenen, onder een dak, en ook, gelijk de Batoe-toelis, op eene ver- 

 hooging, binnen een hekwerk, overschaduwd door de eerwaardige breede kruin van eenouden 

 boom. 



Het kleinste, omtrent anderhalf voet hoog, is het meest ruwe, heeft naauwelijks iets van eene 

 menschelijke gedaante. 



Zulk een beeld, indien wij het zoo noemen mogen, zou, meenen wij, ieder koeli van Java, die 

 vroeger nimmer beitel of hamer iti handen had, aanstonds kunnen vervaardigen. Het bovenste 

 gedeelte, dat. een hoofd moet voorstellen, mist daarvan grootendeels den vorm, loopt langwer- 

 pig naar achteren uit; geen oogen, neus, noch mond zijn te zien; slechts hoofd, hals en romp 

 van hoogst gebrekkigen vorm. Overigens zijn beide armen en zaamgevouwen handen, als in 

 biddende houding opgeheven, tegen de borst gedrukt. 



Iets beter gehouwen is het grootste beeld, twee en een halve voet hoog. Het oog is eenig- 

 zins gevormd, ooren en ook een gelaat zijn te herkennen. Vooral komen de armen en handen 

 uit. In het vlak der regter rust de linkerhand zamengeknepen , met opgeheven duim tegen 

 de borst geplaatst; om de polsen en beneden-armen zijn ruwe banden of ringen gebeiteld. De 

 knieën zijn tegen het lijf opgetrokken, waardoor 't schijnt, als waren de beenen uit de heupen 

 gegroeid; zij zijn beneden het ligchaam over elkander geslagen. De voeten zijn vergeten, het 

 hoofd staat op den romp. 



Het groote beeld wordt genoemd Poerwa-Kali en staat in naauwe betrekking tot dat van 

 Artja-donïas, genaamd Sili-Wangi. Poerwa-Kali toch Avas zoon en eerste minister van Sili-Wan- 

 gi en veranderde te Batoe-toelis om dezelfde reden in een steenen beeld als Sili-Wangi te Artja- 

 domas; over beiden zoo aanstonds meer. Het andere beeld, een voet kleiner, wordt Kidang 

 Penandjong genoemd en gezegd een van Poer w a-Kali's trouwe volgelingen te zijn geweest. Aan 

 zijne andere zijde wordt een steen gewezen, die nog geheel zijn natuurlijken vorm heeft, waar- 

 aan wij althans geene bewerking kunnen ontdekken. Deze is ook een van diens versteende 

 volgelingen, Glap Njawang genaamd. ' 



Vele der ruwe steenen, welke nevens de beide beelden staan opgerigt, zijn langwerpig. Aan 

 beide einden staan twee zwaardere steenen opgerigt, die ruw zijn afgebeiteld. 



Voor Poerwa-Kali ligt een steen met twee ondiepe uitgesleten holten; daarop leggen de in- 



