58 



gevonden; een is omtrent twee voet hoog; de anderen zijn een voet, iets meer of minder. On- 

 der die beeldjes is er een, waaraan duidelijk een ruw gebeitelde olifantssnuit te herkennen is. 

 Een rassamala- en een tjipara-boom verheffen hunne hooge kruinen boven de groep, wier 

 omtrek door de inlanders schoon gehouden wordt en waar ze hunne offers brengen, als ze om 

 kracht en dapperheid komen bidden. Te midden dier vijf groepen, vijftig schreden van de hoofd- 

 ver zamelingsplaats, prijken een rassamala- en een kiara-boom, welke in elkander zijn gegroeid. 

 Onder de ruwe beeldjes, die men daar vindt, is het meest opmerkelijk dat van eene vrouw, 

 die een kind draagt. 



De inlanders verhalen dat Sili-Wangi met achthonderd der zijnen, hem en der voorvader- 

 lijke godsdienst trouw gebleven, naar Artja-domas vlugtte, toen zijn rijk door Mohamedaan- 

 sche geweldigers bemagtigd werd en al zijne overige onderdanen tot het nieuwe geloof over- 

 gingen. 



Daar zouden Sili-Wangi en zij allen, tot straf voor hun halstarrig ongeloof, in die beelden 

 en steenen zijn veranderd. 



Wij gaven getrouw terug , wat men ons ter plaatse gaf, overtuigd als we zijn , dat we met 

 de beschijving der beelden en verdere monumenten van Java's ouden tijd, ook de verhalen 

 des volks of der overlevering omtrent hen moeten geven, tot juister kennis en beoordeeling. 

 Wij vervolgen daarom nog voor eenige oogenblikken met een wel kort, maarzoo veel mogelijk 

 volledig verhaal der overlevering omtrent Padjadjaraiv's val en het uiteinde van zijnen vorst en 

 diens getrouwen, waarmee het volksgeloof de beelden en steenen van Batoe-toelis en Artja-do- 

 mas, gelijk we reeds hier en daar in het voorbijgaan aanwezen, in zoo naauwe betrekking 

 brengt. 



Sili-Wangi dan was de laatste vorst van Padjadjaran. Hij was wijs en goed en onder hem 

 steeg het rijk, vroeger verdeeld en verbrokkeld, weder tot vroegere magt en aanzien. Zijn ge- 

 bied strekte zich over geheel westelijk Java uit tot aan de rivier Tjipamali. Dit mogt echter 

 niet verhinderen, dat zijne dagen en die van Padjadjaran's heerschappij waren geteld. 



Volgens de overlevering, ons medegedeeld door den regent van Buitenzorg, die beweert in regte 

 lijn een afstammeling te zijn van Sili-Wangi's zoon Moending Sari Agoeng, tot den Islam over- 

 gegaan, en dien daarom ook aan het hoofd van zijn geslachtsboom plaatst, viel Padjadjaran dooi- 

 den welbekenden Soesoehoenan Goenoeng-Djati, van Cheribon, een der voornaamste apostelen 

 van den Islam op Java. Deze, door geloofsijver gedreven, trok, vergezeld van Kean Asan- 

 tang en een magtig leger, van Cheribon tegen Padjadjaran op. 



Sili-Wangi gevoelde van den aanvang af evenzeer zijne onmagt tegenover zulk een vijand, 

 als hij vast besloten was, zijn voorvaderlijk geloof tot in den dood trouw te blijven. Hij ver- 

 gaderde daarom, op het berigt van des Soesoehoenan' s nadering, zijne zonen, niet minder dan 

 75, verwekt bij 151 vrouwen, zijne kleinzonen en alle aanzienlijken en krijgsoversten van zijn rijk. 

 Hij verklaarde een ieder, die te Padjadjaran wilde achter blijven om den vijand af te wachten en tot 

 het nieuwe geloof over te gaan, daartoe de vrijheid te laten; doch tevens dat hij, met zoo velen hem 

 volgen zouden , de hoofdplaats verliet om zich in de bosschen en het hooge gebergte terug te trek- 

 ken, daar hij den Soesoehoenan toch niet konde weerstaan, en tevens besloten had om nimmer 



