60 



door ze met de overlevering in betrekking te brengen, en hij slaagde maar al te wel. Weldra 

 ging een groote naam van Artja-domas' heiligheid en van de wonderkracht zijner steenen en beel- 

 den door gansch den omtrek uit, klommen steeds meerderen daarnaar op met hunne offers en 

 gebeden. Men zeide mij, dat er jaarlijks vele honderden komen, Chinezen en Sundanezen. Wil- 

 len zij oud, rijk, aanzienlijk worden, zegen op hun akkerwerk, kinderen, gezondheid of wat 

 meer nog erlangen, zij hebben slechts hunne offers te brengen, hunne wenschen te ontboezemen, 

 met die steenen rond te loopen, huiraangezigt met het -water uit den hollen steen te bevoch- 

 tigen, en die wenschen zullen ook vervuld worden. Zien ze zich toch in hunne verwachting be- 

 drogen, dan is het omdat hun tijd nog niet daar is, gelijk die van anderen dat wel was, wel- 

 ke daarom reeds vervulling hunner wenschen bekwamen. Zij hebben slechts op hen te zien en 

 geduld te oefenen, het zal ook hun op hunnen tijd zekerlijk gegeven geworden. In tusschen dankt 

 de beAvaker met zijn gezin, gelijk zijn vader en grootvader dat ook deden, een gemakkelijk 

 en onbezorgd leven aan de offers der bedrogene bezoekers. De man is zoo dom, dat hij zelf 

 schijnt te gelooven zijn bedrog is waarheid. Het is opmerkelijk hoe overal op Java het volk 

 zich, ook zelfs door den domsten bedrieger laat bedriegen, vruchten van het Mohamedanisme, 

 door verscheidenen toch zoo zeer geroemd in zijn heilzamen invloed op den Javaan, als vol- 

 doende voor zijne ontwikkeling en beschaving, door geen Christendom te vervangen ! Met voor- 

 bijgang van hun Allah komen hier Mohameds belijders niet slechts aan beelden, maar ook aan 

 steenen vragen wat zij wenschen of behoeven. 



Wel een bewijs hoe magtig Mohameds leer is om de kennis en aanbidding van een eenig 

 God onder de heidensche volken te verbreiden en voor goed te vestigen. Reeds meer dan 

 vier eeuwen gaan Mohameds Priesters op Java rond, om die kennis en .aanbidding te prediken 

 en toch....; maar laten de steenen van Artja-domas zelve ons zeggen met welk gevolg; met 

 zulk een schitterend gevolg, dat niet weinigen dier priesters zelve er komen om, hun Allah geheel 

 vergetende, met diep geloof zich voor die steenen te buigen en hun heil van hen te verwachten. 

 Evenals de Inlanders komen er ook de Chinezen en , als ik de eersten moet gelooven , zelfs 

 in veel grooter aantal dan deze, offeren. Zij zouden er dan vele kaarsen ontsteken, de game- 

 lang laten spelen, rongings laten dansen en zingen, terwijl zij aan hun offermaaltijd nederzit ten. 

 Men toonde mij ook een koperen komfoor, door hen steeds gebruikt, om hunne wierookoffers 

 in te ontbranden, benevens een bamboekoker, waarin verscheidene stokjes, met letters er op- 

 geschreven, die ze dan raadplegen, om zich van eene gelukkige toekomst of van zegen op hun- 

 ne onderneming te verzekeren. 



Thans willen Avij den vorm der beeldjes doen kennen en wat ze gezegd worden voor te stellen. 



Wij hoorden reeds, dat op één steen drie aangezigten zijn gehouwen. Het overige bleef on- 

 bewerkt en ruw zooals de steen gevonden werd. Op andere steenen zijn slechts een hoofd 

 en twee handen, tegen elkander gelegd, of eenigzins opgerigt, als in biddende houding, voor- 

 de borst, gebeiteld. 



Eenigen schenen mij toe voor de eene helft hoofd en voor de andere onbewerkt voetstuk des 

 hoofds te zijn. 



Sili-Wangi en eene zijner vrouwen worden staande voorgesteld. Zijn hoofd zinkt halverwege 



