63 



ara aan de zamenvloeijing van de Tj anten en Tjidani, twee en een halve paal zuid-westelijk 

 van het landhuis. 



Wij vonden daar in de Tjidani nabij zijn linkeroever een kolossale trachietsteen, negen voet 

 lang, van ongelijke hoogte, anderhalf tot twee en een halve voet boven den lagen water- 

 stand uitkomende, met eene inscriptie op zijn bovenvlak. Het bovenvlak mag een weinig ge- 

 ëffend zijn, overigens is de steen van regelmatigen vorm, gelijk de natuur hem gaf, ligt hij 

 ook, waar de stroom hem bragt en liet. 



De karakters zijn veel grooter, dan die men gewoonlijk op de steenen ziet gebeiteld en krul- 

 vormig. Het kwam mij voor, dat zij noch tot de. kwadraat, noch tot de cursief-kawiletters be- 

 hooren. Zij zijn grootendeels nog maar flaauw zigtbaar. Men zeide ons, dat die steen daar 

 sedert onheugelijke tijden ligt en met zijne inscriptie tot den ouden tijd behoort. Ik heb geen 

 reden om het te betwijfelen. Misschien zeggen ons de geleerden nog eenmaal wat ze beteekent, 

 indien althans de karakters letters en geene teekens zijn, 't geen men mag vermoeden, maar ik 

 niet kan verzekeren, en men er in slaagt een goed afschrift daarvan te maken. De gedachte 

 drong zich bij de bezigtiging aan mij op of die steen, daar aan de zamenvloeijing van twee 

 bergstroomen, die het volksgeloof zich ligtelijk denkt als de verblijfplaats van een geest, gelegen, 

 geen offersteen was dien geest gewijd met een tooverformulier of eene bede om zegen in kabilis- 

 tische teekens daarop gegrift. Het kan een offer- of geloftesteen zijn geweest voor hen, die daar 

 langs met hunne bamboevlotten kwamen afzakken, gelijk zij heden nog doen. De passage is 

 wegens de vele steenen niet zonder gevaar. 



Tijdens ons bezoek was de waterstand laag. In den regentijd is hij vele voeten hooger en 

 verdwijnt de steen onder den vloed. 



Op den hoogen oever, boven dezen batoe-toelis, ligt een oud graf met steenen omlegd in. de 

 schaduw van zwaar geboomte, waarvan men ons echter niets anders wist te zeggen, dan dat 

 het van den ouden tijd is. 



Van daar klommen we aanstonds op naar de hoogte, waar we te midden van vele ruwe 

 steenen drie beelden of hunne fragmenten, Padjadjaran-tijpe, vonden. De beelden waren met mos 

 overgroeid. Van het eene is nog slechts de romp over. Met de regterhand op de linkerborst 

 geplaatst, heeft het een band om het midden met afhangende strook van voren. Het is nog 

 anderhalve voet hoog. Het tweede zit met de knieën naar buiten gebogen; de linkerhand ligt 

 tusschen de knieën. Die van den regterarm is afgeslagen, ook het hoofd is verdwenen. Insge- 

 lijks anderhalve voet hoog. Het derde zit met de opgetrokken knieën, regt voor het ligchaam 

 geplaatst. Van dezelfde hoogte. De plek wordt genoemd Pasiran-moeara. Angsana-boomen 

 verheffen daarboven hunne kruinen. De vermolmde stam van een omgevallen Waroe-boom ligt 

 er dwars over. Een andere boom heeft zijne wortels om een kolossalen steen geslagen. Wij 

 vonden een chineesch offerpapier en andere overblijfselen van vereering. Dat offerpapier was om 

 een langwerpigen afgeronden steen, die voor de beelden lag, gewikkeld. Vooral komen er 

 Chinezen, als zij met hunne koopwaren van daar naar Batavia afzakken, geloften doen, inde 

 hoop dan goede winsten te zullen maken. 



Wanneer men van Tjampea naar Pasiran-moeara rijdt, komt men op korten afstand van daar 



