68 



over de lengte van den berg, naar zijne andere zijde. Dikke wortels, om rotsblokken en pun- 

 ten gegroeid, overkruissen het in alle rigtingen. Een moeijelijke weg. Men wijst ons boven 

 het pad den ingang van een vogelnestengrot. Wij klimmen er naar op. Slechts een spleet, 

 waardoor zich een mensch kan nederlaten. Een tali-oetang, om den voet van een boom 

 bevestigd, hangt er in af. Een man liet zich daarlangs neer. De rook en reuk der flam- 

 bouw, die hij met zich. nam, komt er ons uit tegen. Hij heeft reeds den bodem der diepte 

 bereikt en is verder gegaan om zijn oogst te verzamelen. De wachter haalt voor ons het touw 

 op, bijna honderd vadem lang en nog is het einde niet boven. Wij vervolgen onzen weg. 

 Schoone vlinders fladderen boven ons hoofd, apen springen in de boomen. We zullen omtrent 

 een half uur zijn op- en afgeklouterd. Nu dalen we naar een als door menschenhanden geëf- 

 fend plateau, met hoog en zwaar geboomte begroeid. Pasiran-Silanang is zijn naam. Aan de 

 andere zijde loopt het pad hellend af. Op die helling ligt een beeld met zijn voetstuk vijf voet 

 hoog, van forschen bouw. Het heeft als hoofdsieraad een diadeem-band met punten van voren. 

 De oogen puilen uit, de neus is beschadigd. Men zou zeggen een Raksasa, maar hij mist de 

 hem kenmerkende slagttanden. Een dubbel koord hangt hem gestrengeld van clen regterschou- 

 der af, en loopt onder den linkerarm door. Het regterbeen is achter uit, onder het ligchaam 

 gelegd, en hij rust op de knie. Het linker is gebogen voor het beeld geplaatst. De regterhand 

 is afgeslagen, en de linker op de linkerknie geplaatst. Groote ooren, maar niet gerekt, met 

 hangers. Verder nog een slang als band om den bovenarm, en drie effen polsbanden. Even- 

 als de beelden vam den Sinala-top, hebben zijne schouders het hoekige der Java-tijpe. Geen 

 knods. Op het vierkante voetstuk gebeiteld, liggen voor hem, tusschen de beenen, twee hoof- 

 den, doodshoofden. De buik is plat, komt niet uit. 



Ik durf ons beeld, moge het. ons ook door een en ander aan hem doen denken, geen Rak- 

 sasa noemen, want het mist diens beide zoo kenmerkende attributen, slagttanden en knods. Mis- 

 schien meent iemand, om beide doodshoofden, in hem een Siva, in zijn vernielend karakter 

 voorgesteld, te moeten zien. Maar ik vraag, alleen om die doodshoofden zonder meer? 



Evenmin als ik zoo vele Resi's Siva als leeraar of boetedoende kan noemen, omdat ze 

 een trisoela, kenmerkend voor Siva, voeren, kon ik ook in ons beeld, alleen om beide doods- 

 hoofden, een Siva als vernielende godheid aanschouwen. Bovendien ook andere beelden, als 

 die van Ganesa en Raksasa, gelijk wij later zullen hooren, komen soms voor met doodshoof- 

 den. Ik ben geneigd in ons beeld een god van locale vinding en vereering, en, om de beide 

 doodshoofden, van te vreezen en vernielend karakter te zien. 



Nu ga ik verhalen wat de inlanders mij van het beeld vertelden. Eenmaal, reeds lang ge- 

 leden, in Padjadjarans overouden tijd, was het een schoon en vorstelijk jongeling. Geen won- 

 der dat de schoonste en rijkste princes zijne vrouw zoude worden, 't Was bruiloft. Men zat 

 aan, de bruid was een oogenblik naar buiten gegaan. Reeds zoo lang, en nog keerde zijniet 

 terug. Daar snelt plotseling een zijner volgelingen binnen, meldt den bruidegom, ontroerd 

 met doodsschrik op het gelaat, zij heeft zich laten ontvoeren, is met haar schaker reeds verre. 

 Hij aanstonds hen na; door bosschen en over bergtoppen. Maar steeds blijven de beide schul- 

 digen hem vooruit. Ook over den Sinala-top volgt hij hen. Daar zitten zes mannen zamen. 



