76 



z/De overige steenen, die ook gedeeltelijk onder den grond begraven , gedeeltelijk alleen op den 

 grond op eene kleine distantie liggen, hebben geene bewerking, zij waren echter zeker door de 

 oude aanbidders, naar Javaansch gebruik, als de volgelingen beschouwd. 



,/Er blijft eindelijk een platten steen te beschrijven over, deze is op de regter zijde van het 

 voornaamste beeld op een afstand van twee voet achter het beeld van Ganesa. 



z/Met uitzondering van het bovenste vlak van den steen is hij onder den grond bedolven. 



„Op dit vlak ziet men vrij duidelijk, naar het westen gekeerd, het figuur van een tijger- 

 kop; over den rug loopen twee evenwijdige s treepen en van deze af loopen naar den regter 

 hand de bekende streepen van den koningstijger, links ontbreken die. 



z/Ook dit figuur wijst ons op de Siwadienst, de tijger is het vehikel van Parvati. Aki Boe- 

 joeng, een oude man, wachter der plaats noemde het middelste beeld Ki Toemoenggoeng Bhanoe 

 Raksa, alias Aki Gedoeng Lengoer. De twee eerste woorden behoeven geene verklaring. Bha- 

 noe is de zon, skt. en Raksa, skt. bescherming, zoodat Bhanoe-raksa de zons-bescherming of 

 adjective, door de zon beschermd, is. 



„Op Bali is Soerja de zon gelijk gesteld met Siwa. Wij mogen dan ook wel onze inland- 

 sche traditie gebruiken tot staving van het gevoelen, dat wij eene plaats van Siwaitische gods- 

 dienst voor ons hebben en dat ook hier de dienst van Siwa en Soerja geidentifieerd was." 



Tot zoo verre de heer Friederich; de oude man, Aki Boejoeng, de wachter der heilige plaats was 

 intusschen overleden, en ook de omheining der beelden verdwenen. Deze lagen op eene hoogte, 

 van gras schoon gehouden. Verspreid groeide hier en daar eenig struikgewas, dat ze Tandjong 

 bokor noemden, den beelden ter eere. Overigens vond ik ze nog gelijk de heer Friederich ze 

 gelaten had, grootendeels in de aarde begraven, slechts eenige duimen daarboven uitkomend. 

 Eene teleurstelling, zelfs een ergernis voor mij; zóó ver toch gereden te hebben, en geenszins 

 langs een gemakkelijk pad, om nu nog maar het tipje van hunne neus te zien was waarlijk 

 te hard voor mijn antiquarisch gevoel, ook meende ik geheel in strijd met het doel mijner 

 zending. Ik deed daarom aan eenige dessa-bewoners, intusschen vol verwachting naar 't geen 

 ik kwam doen om de beeldengroep neergehurkt, het voorstel om de geesten met een gulden, 

 dien ik klinkend op den offersteen liet vallen, te verzoenen voor de vrijheid om de beelden van 

 top tot teen te bekijken. Ze zagen mij daarop zwijgende aan, maar met oogen als Malden ze 

 zeggen: wij zullen er in berusten. Genoeg was gesproken, tot handelen mogt ik overgaan; 

 greep daarom Bhanoe Raksa bij hoofd en ooren , wikte hem eenige malen heen en weer en had 

 het genoegen hem uit zijne ongelukkige positie te verlossen. Ook de Ganesa mogt zich weldra 

 ten gevolge van mijne ijverige pogingen in zijne vrijheid verheugen. Toen vatten ook een paar 

 inlanders moed, stootten met puntige stokken de aarde los, en deelden het verdere bevrijdings- 

 werk, waaraan ook de heeren Rigg en van der Chijs hunne verdiensten hadden, met ons. Spoedig 

 lag de antiquarische schat boven de aarde. 



Intusschen was een man met den gulden haastig weggegaan en spoedig wedergekeerd met een 

 stukje menjang in kapok gewikkeld, dat weldra op den offersteen rookte. 



Nu gingen we over tot de beschouwing van onzen schat. 



Bhanoe Raksa is anderhalf voet hoog, bijna een voet breed, ruw gehouwen, verder zoo als 



