78 



staart en toebehooren meende te zien. Blijft dus nog, zoo mogelijk, voor latere bezoekers uit 

 te wijzen, daar wij met verdeelde gevoelens den steen verlieten. 



Bantam binnengereisd bevinden we ons thans op de grenzen van het distrikt Lebak nabij 

 den goenong Kaliwon. Daar werkt nog altijd een kawa (krater), waarin eene heete rivier, ïji- 

 panas ontspringt. Omtrent één of anderhalve paal bezuiden den krater, ligt eene plaats, Silak 

 Tatter genoemd, Avaar slechts twee hutten staan. Ze is omringd van hooge bergen, aan wier 

 oostelijke voet zich moerassen vormen, waaruit het riviertje Soemadang-larang vloeit, dat door 

 een kleine vlakte stroomt. //Dit plein is bijna overal met digt bosch begroeid en slechts een 

 klein gedeelte is opengekapt en in sawavelden herschapen of met vruchtboomen beplant. Onge- 

 veer een veertigtal oude graven (kramat) ligt hier verstooid in 't ronde, waarvan het grootste 

 digt bij het voornaamste huis van de kampong (Silak-tatter), zich bevindt. Het bestaat uit regt 

 opstaande tafelvormige en kolomachtige steenen. Voor de oudheid derzelve pleiten het mos en 

 andere gewassen, waarmede ze overal zijn bedekt. Men ziet nog de paseban en, op de plaats 

 waar een groot huis moet gestaan hebben, eenen grooten tafelvormigen vierkanten steen (batoe- 

 toemboen boemboeng) met zeven, zeer regelmatig uitgehouwen ronde gaten; voorts zijn er nog 

 de overblijfselen van Waringie-boomen, die eens op de aloen-aloen stonden, en onder anderen 

 ook een oude stam van pakoe hadjie (cycas cincinalis) van omtrent 25 voet hoogte, wiens basis 

 een omtrek beslaat van acht en een halve Engelsche voet. Ieder , die met den langzamen groei 

 van dezen boom bekend is', moet zich over zulk eenen omvang verwonderen." 



z/Met ver van daar bevindt zich, op den goenoeng Soekarameh, nog een steenen beeld (Ar tja), 

 in zittende houding en zes voet hoog, met een priesterkleeding, tulband, halsketen (bangot) 

 en taspeh versierd: het houdt de oogen naar het westen gekeerd en wordt voor het overblijf- 

 sel van eenen heilige gehouden, die hier is komen vasten en bidden en toen in een steenen 

 beeld is veranderd." 



De lezer zal reeds gezegd hebben, dat deze plaats en Artja, wier kennisname wij aan den 

 heer J. K. Harskarl danken (" x "), voorzeker ook tot Java's oudheden behooren. Misschien worden 

 later veel dier steenen, thans met mos bedekt en begroeid op de vele daar verspreid liggende 

 graven, nog als Artja's herkend, gelijk we die te Artja-domas en elders in de Soenda-anden 

 vonden. 



Ook Artja-domas is gelijk Soemadang eene verzameling van kramafs. De bevolking verhaalt 

 dat daar ter plaatse vroeger eene groote negorij stond, wier hoofd Avas Randja Mendjaja, ook 

 Perboe Lindoe Djaja genoemd. Bij de nadering A r an den Islam Arlugtte hij met zijn A r rouw Djaja 

 Kasina en vele dorpelingen naar de bosschen. Op die vlugt verloor hij zijn wapen, dat de in- 

 landers u daar nog ergens, maar versteend, aanwijzen. 



Wie heeft niet Avel eens van de Badoeinen in Bantam gehoord. Bewoners van een gebergte 

 in de afdeeling Rangkasbetong, vroeger Lebak, dat zich ten zuiden van de negorij Lebak en ten 

 noorden van de Kedongsche bergketen verheft, is het dorp Tjibeo aan een riviertje van den- 



(*) Tijdsch. van. Ned. Iudie 4de jaarg. 2de deel pag. 128 volg- 



