79 



zelfden naam, thans hunne hoofdkampon g. Wij danken omtrent hen uitvoerige berigten aan 

 de heeren Blume, Spanoghe (*) en van Hoeveil (t). 



Ook zij, die met de Tengerezen geacht worden nog de tot heden overgeblevene representan- 

 ten te zijn van de vroegere Hindoe-Javanen en Soendanezen, hebben, gelijk wij mogten verwach- 

 ten, hunne heilige plaatsen en graven. Hoogst belangrijk voor het doel van ons schrijven is het 

 daarmee kennis te maken. De heer Blume, die hen bezocht, beschrijft ze aldus. //Volgens de 

 meening der Badoeinen gaan de zielen der afgestorvenen, die zich in hun leven aan zonden 

 en misdaden hebben schuldig gemaakt, naar de Kawah's (de kraters der vuurspuwende bergen) 

 en branden daar; de zielen der braven gaan naar de lemah loclas (witte steenen). Deze liggen 

 op eenige palen afstands van hun dorp, hooger op aan de oevers der Tji-oedjoeng. 



z/In het donkere woud verheft zich daar, aan den zuidkant, eene plaats, die zonder eenige 

 kunst in den vorm van oploopende terrassen naar boven rijst. Basaltblokken van verschillende 

 gedaante en grootte liggen ginds en herwaarts over deze ophoogingen verstrooid. Sommige zijn 

 glad, staan overeind en worden ook wel door kleinere steenen ondersteund. Zij zijn allen dik 

 met mos begroeid, maar bouwkunstige bewerking of letterteekenen heeft men er niet aan ge- 

 vonden. Dit nu zijn de lemah-bodas, de heilige gedenkteekenen der voorouderlijke tijden, die 

 bij hen in groote eere worden gehouden; voor alles, wat daartoe behoort, gevoelen zij eenen 

 godsdienstigen eerbied en zelfs het mos, dat er opgroeit, is hun een heiligdom, waaraan zij 

 groote genezende kracht toeschrijven. Op het onderste terras, het digtste aan de bedding der 

 rivier, is een steen opgerigt, ter gedachtenis aan Sangyang Morogoel: op het tAveede terras 

 staan geheel vooraan twee steenen, die twee wachters moeten voorstellen en op de vlakte 

 daarachter vindt men verscheidene steenen opgerigt, die de begraafplaatsen moeten voorstellen 

 van de Sangyangs: Batara Goeroe, Tjiparaoy, Padjarinjang Tjirojak, Sayron, Mandarooy o, Ka- 

 doet Panumbahan, Wijara-anak, Bantaryaga, Pandahang en Kassiek.- Op het derde terras en 

 op de volgende schijnt de plaatsing der steenen een weinig meer aanspraak op rangorde te 

 kunnen maken. Daar is een bijna acht voet hooge steen opgerigt, die omringd is van eene 

 menigte op elkander gestapelde kleine steenen. Er rusten de overblijfselen van de Sangyangs : 

 Goenoeng Padayang, Tjimorak, Parahiang, Kadoeh-koeyang, Susaka Djoenkoelang en Panaïtang. 

 Het meest verheven terras, van waar men alle de anderen overziet, heeft veel overeenkomst 

 met de bovengemelde; alleen vindt men daar in stede van een enkelen hoogen steen, twee 

 dergelijke op eenen hoop van kleine steenen opgerigte gedenkteekenen, waaraan eene schuin- 

 sche rigting gegeven is, zoodat de toppen naar den kant der lagere terrassen als horens eenige 

 voeten vooruitsteken. Dit gedenkteeken is toegewijd aan den Sangyang Goenoeng Kaijgan- 

 gang." (§) 



Wel mogelijk, dat sommigen dier steenen ook meer of minder ruw, tot menschenbeelden 

 gehouwen zijn, gelijk die, welke wij op Artja-domas vonden. De vlugtige beschouwing dier 



(*) Tijdseh. van Ned. Indië Ie jaarg. 2de deel pag. 295 vol-: 

 (f) Ibidem 7de jaarg. 4de deel pag. 335 volg. 

 (%) Ibidem 7de jaarg. 4de deel pag. 399 volg. 



