83 



tig langwerpig vierkant, eene lengte hebbende van 36 voet bij eene breedte van 26 voet; be- 

 dragende de hoogte der boorden 2 — 3 voet." 



//Westwaarts van daar of nagenoeg in het midden der kruin, is een soortgelijk, doch kleiner 

 vierkant met opge worpene kanten, als van eene batterij, terwijl eenige schreden verder weste- 

 lijk, een dwarsloopende, borstweeringachtige dam zich bevindt, van verscheidene voeten hoogte. 

 Op het westelijk uiteinde der kruin ziet men eindelijk eene uit twee verdiepingen bestaande 

 verhooging, welker lengte omtrent 30 voet beslaat, bij eene breedte van 20 en eene hoogte van 

 8 — 9 voet; van boven langs de kanten en in het midden met enkele regt opgezette steenen be- 

 dekt. Dit is blijkbaar een oude grafheuvel van een aanzienlijk persoon, gelijk dan ook de 

 inwoners daaraan den naam van astana of Jcramat geven. Sommigen van onze inlandsche be- 

 geleiders knielden dadelijk aan den voet van den heuvel neder en verrigtten in eene ootmoe- 

 dig vooro verliggende houding, waarbij het aangezigt bijna den grond raakte een stil gebed." (*) 



De heer Zollinger, die den Salak in December 1843 besteeg, meldt ons nog: //Onder de in- 

 landers vindt men nog overleveringen van bewoners der kruin van den Salakh, van vrucht- 

 boomen en andere kultuurplanten, die daar zelfs groeiden. Het is echter moeijelijk iets helders 

 uit hunne tegenstrijdige voorstellingen te maken. Zoo veel schijnt zeker te zijn, dat zich op den 

 Gagak eenige graven, aarden wallen enz. bevinden." (t) 



Nog altijd gaan enkele bedevaartgangers op naar dien top, eene verblijfplaats bijzonder geliefd 

 door de geesten, en bij uitnemendheid heilig. Zoo heilig zelfs, dat geen vogel daar boven kan 

 vliegen, zonder aanstonds haar onheilig bestaan met het leven te boeten, en dood er op neer 

 te storten. 



Gelijk de kruinen van Djasinga's Gedee, en van den Salak in Buifcenzorg zijn ook die van 

 den Toenggoel Tjikorai en Tampomas in de Preanger, door menschenhanden bearbeid, en gelijk 

 wij mogen gelooven tot godsdienstige doeleinden in den voor islamschen tijd gebezigd. De heer 

 G. A. de Lange geeft ons van beiden eersten de volgende beschrijving. (§) 



z/De top van den Boekit Toenggoel draagt, even als vele hooge kegelbergen, de sporen van 

 menschelijke bearbeiding. De top van den Tjikorai, die blijkbaar door menschenhanden is 

 gelijk gemaakt, en door omgangen in eenige boven elkander gelegene terrassen is veranderd, 

 is ten dien opzigte door andere bezoekers vermeld geworden." 



z/Deze vorm doet denken aan de tempelruinen, waarvan de hoofdtype Boroboedoer is. Doch op 

 den Boekit-Toenggoel vindt men de overblijfselen van aarde wallen, die duidelijk door kunst 

 zijn aangelegd. Zij sluiten zich aan elkander aan en vormen daardoor een groot vierkant in het 

 midden, met kleinere aan weerszijden, op dezelfde Avijze als men de hoofdtempels van den Di- 

 ëng of van Tjandi-Sewoe door kleinere tempels ziet omgeven. Gebrek aan werkvolk en ge- 

 reedschappen verhinderde ons eene opgraving te doen, die misschien licht over den aard dier 



(*) Tijds. van het koninklijk Instituut voor taal-, land- en volkenkunde van Neerl. Indië, IV deel pag. 113 en IlJt. Mes 



zie ook daar de teekeningen, plaat V en VI. 

 (f) Tijds. voor Ned. Indië, VI jaarg. 3 deel pag. 58. 

 (§) Natuurk. Tijds. van Ned. Indië deel XI pag. 7<h 



