89 



zoo ziet ge dus, dat de koning van Holland alles weet van Java, ook van de Artjas, zonder er 

 zelfs ooit geweest te zijn. 



Ze waren vol admiratie, en zouden gaarne geloofd hebben, dat de radja blanda een bovenna- 

 tuurlijk wezen was, die alles wist en allen kende, indien ik van hunne ligtgeloovigheid mis- 

 bruik had willen maken. Ik vond het echter beter hen de ware toedragt der zaak te vertellen. 



Thans staat de groep: twee liggende nandis, eene Joni en de teerling, die waarschijnlijk ook een 

 Joni moet voorstellen onder een Saradan-boom, is verder met handjoeangs omplant, terwijl de 

 plaats nog altijd van gras schoon gehouden wordt. De Joni heeft echter haar tuit verloren en 

 is, daar ze even als de andere voorwerpen van een zeer zachten steen gehouwen is, van boven 

 zeer uitgesleten door het schuiven van het daarop geplaatste voorwerp, waarop de lotusbla- 

 deren geenzins zoo duidelijk te onderscheiden zijn als de graveur ze ons geeft. De nandi's zijn 

 zeer ruw gehouwen, een van hen heeft zijn eene poot voor zich uitgeslagen, als Avare het de 

 schaar van een kreeft. Ook deze voorwerpen moet ik tot de Java-type brengen. 



Van Tjoepoe reden wij naar Landehan, vier paal verder in zuidelijke rigting. Ook de Ganesa, 

 die we daar zagen geeft ons de heer Muller in plaat. (*) Ook deze is, even als de Joni, sedert 

 het bezoek van den heer Muller zeer beschadigd; zijn linkerhand met de schaal en het onderste 

 gedeelte der snuit zijn weggeslagen. Ik merk dit van beide voorwerpen zoo bepaald op, om te 

 doen zien, dat men bij beschadiging der beelden, dit geenzins altijd, 't geen velen doen, aan den 

 ouden tijd, en wel aan toen gevoerde godsdienst-oorlogen moet toeschrijven: ook latere tijden en 

 «ceheel verschillende oorzaken kunnen daaraan schuld hebben. Waardoor die Joni haar tuit ver- 

 loren had, wisten zij niet te zeggen; een wilde karbouw (mengamoh) zoude den Ganesa zoo heb- 

 ben toegetakeld. De heer Muller geeft onze Ganesa, nevens nog twee anderen, en plaatst de 

 eene bij de kampong Gadjak Palembang op den linker-oever van den Tjitaroem, in het zuid- 

 westelijk gedeelte der vlakte van Bandong door hem gevonden; de andere nabij Malabar Tji- 

 pedeh, aan de oostzijde van den ruim 7000 voet hoogen Malabar. Zij schijnen verloren geraakt 

 te zijn: ik heb althans niets omtrent hen kunnen vernemen. Afbeelding en beschrijving doen 

 hen als zeer ruw gehouwen kennen. Die van Ladéhan is het best gebijteld: echter geenzins 

 te vergelijken met die van Oost en midden Java. Gelijk beide anderen mist het ook de kroon 

 niet halve maan en doodshoofd, en heeft slechts twee armen. Ook deze beelden behooren tot de 

 Java-type en beide laatsten wel tot die der minste soort dier type. 



Het beeld is van zijn vroegere plaats overg~ebragt naar een kerkhof, waar het te midden der 

 graven onder een "Waringin-boom gezien wordt. 



Ook van zeer zachte steen soort gehouwen. 



Hooren wij thans den heer Junghuhn : (t) 



I. Op de passier Tjipansaloe. Deze bergrug is eene van de lengte-ribben, welke van den top 

 Manglaijang in het plateau afdalen en van den oostelijker gelegen rug, die van den top Poeloesarie 



(*) Tijds. als boven, plaat II no. 8. 



(f) InJ. Magazijn, eerste twaalftal, eerste gedeelte psg. 239—231. 



12 



