91 



Allen zijn in den schoonen Oost-Javaanschen smaak , naar de volkomenste symmetrie bewerkt 

 en gelijken geenszins naar de kunstlooze steenklompen van Batoe-toelis bij Buitenzorg of Ardjo 

 bij Tjikoppo, welke laatste dus niet van Hindoeschen oorsprong schijnen te zijn. 



Gelijk gezegd, geen pad voert naar deze overblijfselen van vroegere godenvereering. Tijgers 

 huisvesten thans hier, waar weleer vrome menschen aan hunne goden offerden, en het woud 

 welft zich daarover heen, — stil en zwijgend, — om het verborgene nog meer in duisternis te 

 hullen. 



En of geesten fluisteren, suist de wind in de acacia- en epichariskruinen , als wilde zij ons 

 zachtkens inblazen, dat alles, zelfs het schoonste eenmaal vergaan moet!" — 



De heer van Hoëvell, die na Junghuhn de beelden van Tjipansaloe en Pamojanan ging zien, 

 1S47, meldt ons omtrent de eersten, dat men ze van haar oorspronkelijke plaats gehaald en 

 digt aan het pad, waar hij passeerde, in de schaduw van een hoogen boom had geplaatst. 



Hij doet ze ons kennen als „een Nandi en twee beelden in zittende houding, maar beschadigd/' 

 Kunnen wij uit die beschrijving het karakter van beide beelden niet bepalen; ook geenzins uit 

 die van den heer Junghuhn, welke ze slechts doet kennen als beelden zeer oud, beschadigd, zon- 

 der hoofd en naauwelijks te herkenen. Hij noemt ze echter //Statuen van Siwa, als Mahadewa." 

 Ook te Pamojanang vond hij, twee statuen van Siwa, weder als Mahadewa, doch geeft hij ons, 

 voor beide eersten volstrekt geene herkenningsteekenen; voor beide laatsten worden als ken-- 

 teekens opgenoemd: hals-, arm-, oorsieraden, lijfgordel met bellen, tiara en slang (waarschijnlijk 

 als armband), welke op zich zelf geenzins een Siwa als Mahadewa kunnen aanduiden. Bovendien 

 zegt ons de heer van Hoëvell van Pamojannang's beelden: v ze bestonden uit: een zeer schoon en 

 goed geconserveerd Doergabeeld, daarin geheel met Junghuhn overeenkomend; en twee ganesa's 

 die echter veel geleden hadden, daarin geheel in strijd met hem. Wij kunnen omtrent beide 

 beelden van Pamojannang, of Mahadewa' s óf Ganesa's, en de onbepaalde opgave van die van 

 Tjipansaloe, ook als Mahadewa's, dit slechts geven, omdat thans noch te Tjipansaloe, noch te 

 Pamojannang, beelden meer gevonden worden, en we dus niet door eigen aanschouwing, ter 

 plaatse, konden uitmaken welke de ware voorstelling is van die vroegere vier beelden daar. 



Ik heb getracht zoo veel mogelijk op het spoor dier beelden te komen. Men zei mij, dat zij 

 thans te Negara-wangi , waar vroeger geen beelden waren, zouden gevonden worden. Wat ik 

 reeds vermoedde bevestigde men mij daar. 



Men had al de beelden van Pamojannang en Tjipansaloe, later daar zamengebragt, maar om, 

 't geen mij zeer teleurstelde, die later grootendeels nog verder te brengen. Te Nagara-wangi, 

 of voor zijn pasangrahan, waren slechts drie beelden overgebleven; een Nandi, een Ganesa en 

 een zittend beeld. De rTandi, ruw gehouwen en zeer beschadigd, ongetuigd, zonder bult en 

 wiens kop is afgeslagen, ligt op een voetstuk en heeft nog een lengte van anderhalve voet. Do 

 Ganesa, ouk zeer beschadigd en zonder hoofd, terwijl de snuit, armen en handen nog slechts 

 fragmentarisch en afgesleten overig zijn. Hij heeft slechts twee armen en is nog ruim een 

 voet hoog. 



Het laatste beeld van het drietal is een in Boedhahouding zittend beeld, op een ruAv ge- 

 houwen vierkant voetstuk. Nog meer gemutileerd dan de beide anderen. Het hoofd en ook een 



