98 



wij de manuscripten zagen. En zoo weinig houden zij van verandering of verwisseling, dat 

 zij, als ze b. v. geld hebben geleend in koper, ook koper moeten terug ontvangen. Een te- 

 rugbetaling in zilver zouden ze weigeren. Het hoofd van Tjiboeroei heet niet gelijk de andere 

 dorpshoofden loerah maar wordt betiteld êmbah. Of hij de geëerde wordt genoemd om den 

 heiligen schat, in zijn kampong bewaard, dan wel, omdat hij misschien nog een afstammeling 

 is van de vroegere bezitters dier manuscripten, priesters, geleerden, weet ik niet en heeft men 

 mij ook niet kunnen zeggen. 



Met de manuscripten bragten ze nog een oude bel en het blaadje, waar ze op staat, van metaal 

 (proengoe). Beide hebben nog niets geleden en bleven zeer waarschijnlijk met de manuscripten be- 

 waard. Ook zagen we twee lanspunten, de eene met drie, de andere met vijf punten waarvan 

 de iniddenste was afgebroken. Eindelijk kwam nog uit een langwerpig vierkant doosje een 

 Chinesche bril, een knijpbril. De groote glazen waren in platte geelachtige ronden gevat. Die 

 knijpbril brengt den lezer misschien een glimlach op de lippen. Dat deed hij ook mij. Ik meende 

 het echter bij dien glimlach niet te moeten laten en zag den bril daarom eens ernstig aan. En 

 toen ging mij, in weerwil van zijn verduisterde glazen, daaruit een zeker licht op. 



De bel en bril, met zoo veel zorg en trouw nevens de manuscripten bewaard, zijn waar- 

 schijnlijk de erfenis van den priester, den laatsten der priesteren van het heidensche Tjiboeroei. 

 Die bel deed hij weerklinken bij den heiligen offerdienst, die bril kwam zijn verduisterde 

 oogen te hulp bij de lezing der heilige geschriften. Wanneer wel mag zijn bevende hand voor 

 de laatste maal de bel bewogen hebben? wanneer wel tuurden zijn steeds meer verduisterende 

 oogen voor de laatste maal door den bril? voorzeker reeds lang geleden. Zeer veel is in dien 

 tijd geschied, veranderd op Java, in de Preanger, te Tjiboeroei. Maar wat ook veranderde 

 en voorbijging, nog geenzins het Preanger stelsel. 



Die bril en ook dat verlaksel der doozen is Chineesch. Immers 't is mij onbekend, dat de 

 oude Javanen het verlakken verstonden, evenmin als het glazuren van hun aardewerk. Maar 

 wanneer we, gelijk we hoorden, mogen gelooven, dat die manuscripten van Cheribon zijn, 

 dan is een en ander verklaard. De chinezen, reeds sedert vele eeuwen op Java, zullen zich on- 

 getwijfeld ook toen reeds te Cheribon hebben opgehouden. Dat die plaats in Java's hindoe-tijd 

 toch reeds eene aanzienlijke plaats was, mogen we wel gelooven, omdat de eerste apostel van 

 den Islam daar, Soesoehoenan Goenoeng Djatie, een zoo aanzienlijk geestelijk en wereldlijk 

 vorst was. 



Onze manuscripten komen in uiterlijk en schrift overeen met die van Tjilegon, Bandong. 

 Het kawi-kwadraat schrift der negen eersten is gelijk aan dat van Tjilegon. Het schrift der 

 laatsten is Kawi cursijf, waarin ook enkelen van Tjilegon zijn geschreven. Deed de heer 

 Friederich die van daar, met een enkele uitzondering, kennen als geschriften van Boedhistisch- 

 sivaitischen inhoud, wij mogen dan ook gelooven, dat ons in die van Tjiboeroei, wegens hun 

 uiterlijke overeenkomst en de betrekkelijk onderlinge nabijheid van beide kampongs, soortge- 

 lijke geschriften zijn gegeven. 



Mijn tweede belangrijke ontdekking in het regentschap Limbangan, deed ik te Tjimalaka. 

 Men had mij gezegd, ik zou er een onbeduidend metalen beeldje vinden; ik vond er veel meer. 



