101 



twee naar Garoet brengen; het derde was onherstelbaar verloren. Ze waren mij zeer welkom, 

 beiden echte representanten van de Padjadjaran-type, welke ik in die streken nog niet had ont- 

 moet en daar toch meende te moeten zien. Maken we kennis met hen. Het eene is ander hal- 

 ven voet hoog, de knieën zijn onder de kin opgetrokken en de armen daarom heen geslagen. 

 Het hoofd heeft de halve lengte van het geheel. Gelaat, armen, beenen, handen, ruw gehou- 

 wen. Tusschen de schouders is het beeld een voet breed. Van achteren is de ruwe steen 

 zoo goed als geheel onbebeiteld gebleven. Ook het andere beeld, een vrouwenbeeld, is ander- 

 halven voet hoog. Naar beneden breed uitloopend, anderhalven voet in breedte, kan men daar 

 iets van voeten zien ; overigens een nog ruwe steen. Het heeft de armen cirkelvormig om de 

 borsten geslagen, al een zeer onnatuurlijke houding. Het hoofd staat los op den romp; de 

 oogen, digt bij elkander geplaatst, doen aan groote uilen-oogen denken. Een kleine neus komt 

 er tusschen uit; slechts een oorvorm aan den linkerkant. Nog ruwer gehouwen dan het 

 eerste. Beide zijn van zachten steen en onderscheiden zich, even als dat van Tjandjor, van 

 die der Padjadjaran-type in Buitenzorg, door hun grooter hoofden en ook eenigzins lomper lig- 

 chamen. Zij worden thans bewaard op het erf van de kontroleurs-woning. 



Nog een derde beeld der Padjadjaran-type vond ik te Soeka-radja, een buitenverblijf van 

 den regent, omtrent twee paal noord van de hoofdplaats. Het is echter meer een steen dan 

 een beeld; een langwerpige, eenigzins platte en boven toeloopende steen, meer dan drie voet 

 hoog. Tegen den platten kant heeft men een gelaat gebeiteld, ruim een voet lang, zoodat 

 aan iedere zijde een oog is en de neus in profil gezien wordt. Een groot gelaat, onder welks 

 kin een arm uitkomt, achterwaarts gebogen. Den anderen arm en zoo veel meer heeft men 

 vergeten, daar de steen overigens onbebeiteld is gebleven. Het beeld staat bij een koepel, 

 aan een grooten vierkanten vischvijver. Een der volgelingen bragt mij daar. De regent zelf 

 had er mij niets van gezegd. Soedah loepa, zei hij lagchend, toen ik terug gekeerd er hem van 

 sprak, en voegde er bij, dat het vroeger bij het meer Telaga-bodas had gestaan. Toen sprak 

 hij mij ook nog van een ander beeld, in zittende houding, beter gehouwen, maar waarvan 

 hij verder geen beschrijving wist te geven, van uit Limbangan naar Tjandjor of Sumedang ge- 

 bragt; niet meer te vinden. Met dat beeld waren nog twee anderen in de laatste jaren ver- 

 dwenen. Volgens een schrijven van 1856 uit Garoet aan het bestuur des genootschaps moest 

 men er nog verder een rhinoceros en een beeldje vinden, aldus beschreven: //iets boven de twee 

 voet hoog, met afgerond ruggestuk, de gewone arm- en halsbanden, eene soort van glorie ge- 

 vormd door de aan het ruggestuk verbonden haren, regterarm voor de borst, hand gebroken, lin- 

 kerarm met de knods (gada); buiten het hoofdtooisel is de type dezelfde als der beelden van mid- 

 den Java." De rhinoceros, badak, drie voet lang en goed gehouwen, volgens verzekering, had zijn 

 kop verloren. Beide voorwerpen, vroeger op het erf van den kontroleur staande, waren spoorloos 

 verdwenen. Onderzoekingen leidden tot de mededeeling, dat zij door een vroeger en kontroleur 

 in een vijver, later gedempt en waarop thans bijgebouwen zijn opgetrokken, waren geworpen. 

 Wij hoorden, dat in de laatste dertig jaren, verscheiden beelden beschadigd werden of verloren 

 gingen. Wat menigte van beelden zijn ook gedurende die jaren van plaatsen in Oost- en 

 midden Java spoorloos verdwenen! Ik zou wel eens willen weten, welke jaren meer beel- 



