105 



nevens een metalen hartvormige-figuur, welks beide vleugels open waren, en uit welks midden, 

 boven, een hoofd op een langen hals kwam. Omtrent beneden, tusschen beide openingen, was 

 nog een klein zittend maar zeer beschadigd beeldje. Verbazend, met welk een zorg en ver- 

 eering die oude zaken bewaard worden; hoe de bezitters daaraan gehecht zijn! Ook een hoog 

 bod, er voor gedaan, wezen ze af, om dat ze zekerlijk geloofden door verkoop daarvan de gees- 

 ten hunner voorvaderen onverzoenlijk te zullen beleedigen, van wie ze voortaan dan ook alles 

 te vreezen hebben en aan wier wraak ze alle ongelukken, die hen mogten overkomen, dan 

 ook zouden toeschrijven. De voorwerpen behoorden in een paar kampongs nabij Tassik Mala- 

 joe t'huis. 



Een derde zoodanige verzameling zag ik ten huize van den regent van Soekapoera, te Manon- 

 djaja. Zij behoorde t'huis te Bandjar, en was het eigendom geweest van een zekeren kjahi Ba- 

 goes Daka, die, reeds sedert vele geslachten overleden, vroeger een geestelijke en tegelijk een 

 man van gezag te Banjar was geweest. En waaruit bestond die verzameling nu ? uit het frag- 

 ment van een oude Javaansche pet, een gindie, een hakmes en eenige rolletjes javaansch papier, 

 in kokertjes gestoken, beschreven of met lijnen in figuren bekrast. Eenigen waren in den 

 vorm van kleine boekjes gevouwen. Het schrift was geenzins oud en de inhoud meerendeels 

 vervat in toover- of bezwerings-formulieren. Men had mij gezegd, dat ik daar ook lontar-ma- 

 nuscripten zou zien, maar ik zag niet meer dan ik beschreef. De lontar manuscripten waren 

 er echter geweest, maar sedert verdwenen. 



Thans verlaten wij de Preanger Regentschappen en rijden Cheribon binnen om kennis met zijn 

 oudheden te maken. Wij zijn te Tjiamis, hoofdplaats van het regentschap Galoe, dat met de 

 regentschappen Cheribon, Madjalengka, Indramajoe en Koeningan die residentie vormt. Daar 

 vertoont men ons als de eenige oudheden twee geraamten van oude zadels. Zij komen geheel 

 overeen met die, welke nog heden bij de zoogenaamde toernooi-spelen der Javanen gebruikt 

 worden en zijn uit den tijd, toen Galoe nog onder Mataram stond en de regent jaarlijks moest 

 opgaan naar de hoofd- en hofplaats, er twee, drie maanden verblijven om dienst te doen, ook 

 deel te nemen aan de toernooijen en andere feesten. De regent van Tjiamis is nog in het 

 bezit van een staf, een en een vierde Ned. el lang, met zilveren beslag. De knop heeft den 

 vorm van een hamerknop met lange ijzeren punt; ligt ge een zilveren plaatje boven op en slaat 

 ge met den stok van U af, dan springt een driepuntig wapen boven uit. Zou die staf de danda 

 met trisoela van een Sivaitiesch priester of resi, heilige, zijn geweest? Men kan het zeer 

 goed meenen maar geenzins verzekeren; ze kan ook de eigendom zijn geweest van een vroeger 

 hoofd, die haar, als een kunstwerk uit zijn atelier, als een curiositeit bezat en vertoonde, ge- 

 lijk nog heden mijn geachte vriend Koesoema Adi-Mngrat, de regent van Galoe, doet. 



Aan mijn weg van Tjiamis naar Pendjaloe lagen twee dessa's waar ik oudheden zou vinden. 

 Nabij de eerste, Lengo genoemd, omtrent een paal regts van den weg, negen paal noordwest 

 van Tjiamis, bragt men mij aan een eenigzins moerassige plaats, door hoog en laag geboomte 

 beschaduwd, waar meii een plek, zes schreden lang en drie breed, met ruwe steenen had ge- 

 plaveid, gedeeltelijk omringd door opgerigte steenen langwerpig- vierkant , boven afgerond of 

 hoekig, zoo als de natuur die gegeven had, zonder eenige bewerking van menschenhanden. 



14 



