117 



achter over. Beide steenen gelijken, even als die welke wij te Buitenzorg zagen, zeer weinig 

 op zoo velen in Midden- en Oost- Java gevonden. Zijn deze van een digter en beter steen- 

 soort, ze werden ook, vóór men er hun inscripties opbijtelde, langwerpig, van boven rond 

 of puntig uitloopend, evenredig in hun geheel gehouwen, goedgevormd, op alle zijden geëffend 

 en gepolijst. De inscriptie van Moeara passir, Kebon koppie, Tjaroenten en Djamboe werden 

 daarentegen, gelijk wij hoorden, op de ruwe levende rots gehouden; terwijl de steen van Ba- 

 toe- toelies en beiden van Kwali slechts een weinig geëffend werden voor de plaatsing der in- 

 scripties, overigens ruw gelaten, gelijk men die gevonden had. Hoeveel schooner en netter 

 zijn ook de letters gebijteld, de regels regter voortloopend, regelmatiger verdeeld, op die 

 van Oost- en Midden-Java, dan op beiden van Kwali en op dien van Buitenzorg. Zij kunnen 

 niet met elkander vergeleken worden, noch in schrift, noch in vorm van steen. Vooral zijn 

 de letters en regels van den opgerigten steen slordig gebijteld, onregelmatiger dan die van den 

 liggende. Hij heeft zeven regels, maar zonder tusschenlijnen. Men heeft niet gelet op de re- 

 gelmatige plaatsing der regels; de bovenste loopt cirkelvormig. De letters zijn grooter, ook 

 minder goed. De heer Friederich zegt van haar : 



z/De inscriptiën van Buitenzorg en Kwali behooren tot de andere soort van Kawi-schriffc 

 tegenoverstaande aan het kwadraat Kawi, dat van nieuwe dagteekening is, en b. v. op de 

 inscriptiën van Soerabaija, als ook, hoewel een weinig afwijkende, in M ss van Bandong en en- 

 kele M ES van den Merbaboe gevonden wordt. Zij zijn te vergelijken met de andere Kawi- 

 opschriften van Oostelijk- Java; deze inscriptiën van de Soenda districten- kunnen worden ge- 

 bruikt tot verklaring van die in Oostelijk-Java, en vice-versa." 



Hij geeft ons de navolgende vertaling der inscriptie in de tien regels op het vlak van den 

 liggenden steen vervat: 



z/Dit is het vertoog over de boete; 



het menschdom heeft niets te verrigten dan kastijdingen; 



de koning Rhagnapraboe heerscht, wezenlijk in de veste stad Kawali; 



(hij) die dezen tempel versiert, het merg der voortreffelijkheid, die (goden-) beelden maakt, 

 rondom de hoofdplaats, die van huistempels voorziet alle dessa's; 



hij is het ook, die eindelijk gelast naar het goede te trachten, ter bereiking van verzekering 

 des geluks in deze wereld." 



Omtrent de vier randschriften vervolgt Friederich: 



z/De hoofdinscriptie is met regel X volkomen afgesloten; hetgeen er nog bijgevoegd is, is 

 openbaar eene zedelijke, misschien eeuwenoude spreuk; als zoodanig wordt zij ook door de 

 versmaat, de epische sloka, gekenschetst. 



Wat wij eindelijk met zekerheid er van kunnen lezen, staaft dit gevoelen nog meer; wij 

 zouden vertalen, doordien wij mentaliter bijvoegen, doet dat (wat de inscriptie u leert) en het 

 gevolg zal zijn, dat: 



Uitmuntend welzijn komt, komt, 



uitmuntend welzijn 



nederig geluk (gaat over) tot voleindigd geluk, 



