121 



bezigheden mij weder in de nabijheid van het Tjandana-gebergte zullen brengen. 



Sedert ben ik menigmaal teleurgesteld bij het bezoeken van mij aangewezen oudheden, die 

 bleken te bestaan in nietige voorwerpen, die cle moeite niet waardig waren om er tijd voor 

 te verliezen. 



In Cheribon namelijk en vooral in Koeningan heeft iedere dessa een paseban of open vierkant 

 plein , aan de eene zijde door cle balei of herberg, waarin ook wacht gehouden wordt , en aan 

 cle andere door cle mesdjid begrensd. 



In het midden van deze paseban staat immer een waringin of een tamarinde-boom, door een 

 bamboezen of steenen hek omgeven. Tegen zoodanigen boom en in de schaduw van zijn rijk 

 loof vindt men altijd eenige steenblokken, die, ter loops gezien, naauwelijks onze aandacht zou- 

 den tot zich trekken, ware het niet, dat in hunne nabijheid immer versche bloemen gestrooid 

 lagen. Deze bloemen waren het, die ten laatste mijne aandacht trokken, en mij deden ver- 

 moeden, dat hier met een gelijk doel bloemofferanden worden nedergelegd, als in het oostelijk 

 Java voor geheiligde steenen-beelden en in tempels. 



Dit bleek ook zoo te zijn. Hier echter waren de geëerbiedigde voorwerpen geene door eene 

 meesterhand bewerkte steenen-beelden, die eene of andere brahminische of boedhislische god- 

 heid voorstellen, maar meestal ruwe steenblokken, zonder bepaalden vorm of opmerkelijk 

 kenteeken. 



Zij geleken echter dikwijls kegels of afgeknotte pyramiden , en waren in dat geval ook 

 vergezeld van eenen tweeden steen, waarin men met eenige inschikkelijkheid eenen vijzel zou 

 kunnen herkennen, eenigzins gelijkende op dien, waarin de inlander zijn sambal wrijft. 



Verscheidene malen vond ik ook, op zoodanige plaatsen, steenen, die met busten van men- 

 schen w T aren te vergelijken, waaraan de beeldende, kunst pas cle eerste hand heeft gelegd (pi. 

 1, fig. A). Nergens was het minste spoor van eene kunstbewerking zigtbaar, dat mij deed 

 vermoeden, dat" zij alleen aan de natuur aanzijn en vorm te danken hebben.- En in dit ven- 

 moeden werd ik bevestigd daardoor, dat mij bij mijne opmetingen, nog dikwijls aan de oevers 

 van rivieren op bergtoppen, en in de meest afgelegene streken diergelijke ruwe steenblokken 

 aangetoond werden, dien men bijzondere namen gaf en met eerbied naderde om te offeren, 

 hulde te brengen of hulp af te smeeken. 



De beddingen der rivieren Tjisangaroen , Tjiawi en Tjibadak zijn bijna tot aan de bronnen 

 toe, opgevuld met enorme trachijtblokken, die soms allerzonderlingste gedaanten hebben. 

 Daar deze beddingen, buiten den regentijd, meestal droog liggen en het land heinde en ver 

 met doornbamboes bedekt is, zoo gebruiken de inlanders die als gemeenschaps wegen. Hier- 

 uit laat zich verklaren, dat zij bijna alle groote steenen kennen en bijzonder die welke 

 bij opmerkenswaardige plaatsen liggen of den vorm hebben van eenig voorwerp, waaraan zij 

 gewoon zijn met zekeren eerbied te denken. Heeft een watervloed zoodanigen steen naar 

 eene plaats gespoeld, die om de eene of andere reden in aanzien of verdacht is, en hech- 

 ten zich in de herinnering van den landman, aan de omgeving van zulk eenen steen bij- 

 zondere voorvallen of ontmoetingen, bij voorbeeld van eenen tijger of van zekeren geheim- 

 zinnigen vogel, dan draagt hij op het in het oog vallend voorwerp het denkbeeld van ge- 



16 



