122 



heimzinnige magten over en besluit er spoedig toe, het te raadplegen, wanneer nood of be- 

 hoefte hem daartoe aanzet. 



Ik heb dikwijls de beddingen der bovengenoemde rivieren bezocht; zij zijn meestal diep 

 ingesneden en, op sommige plaatsen honderd en meer voeten diep. De reusachtige in den 

 omtrek groeijende boomen, die ondoordringbare bamboebosschen, uit welker midden, van 

 tijd tot tijd schelklinkende toonen zich doen hooren, de gevreesde nabijheid van Avilde die- 

 ren, en zelfs het plotseling verschijnen van eene vlugge kidang of van een paar neushoorn- 

 vogels, dit alles geeft aan deze oorden iets geheimzinnigs en doet het ons den Soendanees 

 bijkans vergeven, wanneer zijne verbeelding die nog met gewaande goden en spoken be- 

 volkt, en wanneer hij meent den kwaden invloed daarvan niet meer te behoeven te vree- 

 zen, zoodra hij in den eenen of anderen steen eene goede godheid heeft herkend. 



Dikwijls worden zulke steenen, die zekere vermaardheid hebben verkregen, bij het aan- 

 leggen éener nieuwe dessa derwaarts gebragt, om onder den op de paseban geplanten warin- 

 ginboom aan de bevolking als eene relikwie te dienen. 



Dat de Soendanees bij voorkeur zulke steenen tot voorwerpen van zijn bijgeloof maakt 

 die de gedaante van den lingam en van de joni hebben, moet ons doen vermoeden, dat 

 ook in vroegere tijden deze zinnebeelden hier vereerd werden, en dat men in de Soenda- 

 landen nog niet meer van die steenen heeft gevonden, zal wel daaraan zijn toe te schrijven, 

 dat zij veel gemakkelijker vernield of onkenbaar gemaakt konden worden dan beelden van goden 

 of dieren. Het lijdt echter geen twijfel, dat hier voor eeuwen, deze dienst moet bestaan hebben." 



Nog twee opgerigt staande steenen voorbij gegaan, komen we aan een derden iets langer, 

 ruim vier voet hoog; den hoogsten, maar zonder inscriptie. Vlak er achter, staat een half 

 in den grond gezonken, bewerkt joni pedestal. Het gat in zijn bovenvlak is driezijdig, iedere 

 zijde S duim lang, ook acht duim diep. De pedestal is ruim een voet in het vierkant, heeft 

 een eenigzins opgehoogden rand en een tuit, echter niet boven open maar doorboord, drie 

 duim lang. 



Wij maakten van de astana gedeh nog een klein uitstapje, een derde paal ver; daar was 

 nog iets te zien. Door een barnboebosch, daarna over een heuvelachtigen grond gereden, daal- 

 den we in een kom af, in welker diepte ik voor een klein modderig vijvertje bleef staan, 

 niet zonder eenige teleurstelling, den Wedono vragend: //maar wat is hier, waar ik niets zie, 

 toch te zien?" //Doorluchtige heer, was zijn antwoord, een princes van Padjadjaran heeft in 



deze vijver goudvischjes gebragt. En .... Maar vervolgde hij na eenige aarseling, — 



die zijn er nu niet meer in". 



Met iets spottends op het gelaat, dankte ik hem wel zeer voor zijn hoogst belangrijke 

 mededeeling, die ik niet mogt betwijfelen. Dat scheen hem te bezielen en met volle zeilen 

 ging hij er nu op los. //En die princes was een dochter van den ratoe Padjadjaran . . . 

 En zij heette Poendi andjong . . . En zij trouwde met een Maha-radja van Kwali ... En 

 alles, wat de groote heer op de Astana heeft gezien, bragt zij als huwelijksgoed mee van 

 Padjadjaran . . . En hier was haar goudvisschen-vijver. . . . En naar deze kom, die Kwali 

 heet, omdat ze zooveel op een kwali (een aarden pan) gelijkt, is de hoofdplaats Kwali ge» 



