125 



maar .... indien ik er niet opstond . . . indien ik hem ouden man hooren wilde . . . dan 

 verzocht hij, dat ik die aan het huisje kwam zien. 



Dat was me in mijn zwakke zij tasten. Ik dacht: Telaga heeft reeds genoeg van mijn 

 eisch geleden, en dien ouden blinden man mag ik zijne laatste dagen ook niet verbitteren; 

 hem niet misschien met wanhoop ten grave doen dalen, en sprak: nu goed dan, laat ze 

 maar een gi-oote tafel voor het huisje zetten, den heelen boel er op plaatsen; over een uurtje 

 kom ik kijken. En aan die tafel verzoek ik den lezer thans met mij, ter bezigtiging, 

 plaats te nemen. 



't Geen hem, gelijk mij, daarop het eerst in 't oog valt, is zeker die wijdbuikige flesch 

 van groen glas, waarschijnlijk reeds in het fort Jakatra, misschien door Koen of Pieter van 

 den Broecke ontkurkt, indien ze niet reeds Albuquerque gediend heeft om zijn roemer te 

 vullen! Verder een hoopje oud roest van eenige ijzeren kapmessen, lanspunten enz., wier 

 vormen nog altijd voortleven, en die zeer goedkoop op de passar te krijgen zijn. Daarnevens een 

 hoopje gebroken en half vermolmde houtfragmenten van lansstokken, bogen en andere din- 

 gen, niet meer te raden, welke. Ook eenige oude oliepotten en potjes, nog andere fragmen- 

 tarische producten van oud-Javasche kunstvlijt, ook niet te herkennen. Alles voorzeker hoog 

 belangrijk voor ons onderzoek, maar dat we hen verzoeken maar spoedig van de tafel te rui- 

 men. En ze grijpen er naar met heiligen haast, om ze weer in hun heilig huisje te bergen, 

 voorzeker blijde dat ze van uit onze onheilige handen en van onder onze onheilige oogen weg, 

 weer in het mysterieuse duister van dien tempel van menschelijke dom- en dwaasheid mogen 

 schuilen. Ik had die vermolmde houten fragmenten, na ze bezien te hebben, naast mij op 

 den grond gelegd en er ongemerkt den voet opgezet. Aanstonds kwam een, heel veel com- 

 plimenten aan mijn voet maken, nam ze hoogst voorzigtig, zeer eerbiedig op, om ze weer 

 op de tafel te leggen. Toen zei ik : indien iemand die stukjes en stokjes bij den weg zag lig- 

 gen, hij zou ze niet willen oprapen om ze als brandhout naar huis te brengen. Een paar 

 stemden mij dit met een pijnlijken glimlach toe; anderen zagen ze daarop aan, als wilden 

 zij haar met hun blikken vergeving vragen voor de heiligschennende woorden, die daar mijn 

 lippen ontvielen. Noern het natuurlijke eenvoud, kinderlijke naïviteit; geef daaraan zooveel 

 fraaije namen als ge verkiest, gij die het u nu eenmaal ten verheven taak en edele roeping 

 hebt gesteld, om als advokaat van het grofste bijgeloof op te treden; ik kan niet anders dan 

 het met dien naam noemen, en u met uw beschermelingen innig beklagen. Mogten de Ja- 

 vanen nog natuurlijk eenvoudig kinderlijk naief zijn, hoeveel wijzer en beter en verder zou- 

 den ze dan wezen dan thans; zij, nu vervormde en gekruistelde draadpoppen van een eeuwen 

 oud bijgeloof! 



Intusschen gaat de wierookdamp uit twee aarden schalen op, en vervullen zijne benaauwende 

 geuren de ruimte, welke de bamboeheining om het huisje, de tafel en een veertigtal inlan- 

 ders afsluit, welke laatsten, neergehurkt met blikken niet vrij van afschuw, den heiligschen- 

 ner op de vingers zien, die in mijn persoon, hunne heiligen zoo onbeschaamd van voren en 

 van achteren bekijkt, en op de tafel door elkander laat marcheren. 



Ziet, daar staat een vaas met dierenriem, maar gedeukt; er naast ligt het handvatsel van 



