126 



een bel, met de tjakra als knop; verder twee offerbellen van eenvoudige bewerking, één 

 sroote. De knop der eene ziet u aan, in de gedaante van een fantasiemonstertje, dat de tong 

 uitsteekt; die der andere, uit de flaauwe oogen van een borstbeeld, padjadjaran-tijpe, met 

 lang gezigt , hangwangen en een breeden mond. Het houdt beide groote handen tegen elkander 

 gelegd, biddend voor de borst opgeheven, en is in een ring gevat. Nog liggen daar twee metalen 

 toomhaken, gebruikelijk bij het Javaansch toernooispel, reeds bekend, en twee metalen lans- 

 punten; de eene had drie punten, maar de beide uitersten zijn afgebroken, goed bewerkt. 

 Beter en met meer ornamenten is de andere; aan haar einde in den vorm van een trisoela en 

 langs beide kanten afwisselend, twee kleine trisoelas en drie fantasiekoppen. Daar beneden nog 

 twee grootere fantasiekoppen. Deze metalen lanspunten en soortgelijken, die we vroeger za- 

 gen, zullen wel niet tegen den vijand gediend hebben, maar behoorden zeer waarschijnlijk op 

 pieken, welke men de vroegere grooten in staatsie nadroeg, gelijk dat nog heden geschiedt. 

 Misschien waren de ornamenten ook tegelijk godsdienstige symbolen. 



En thans met de beelden kennis gemaakt? Nog eenige oogenblikken; wij moeten nog eerst, 



twee, drie pedatie-vrachten oud koper en metaal bezigtigen, die daar naast ons , op den grond, op 



matten liggen uitgespreid; gongs, gamelang-bekkens, wapenrustingen, veldslangen en falkonetten. 



De heer Wilsen, die ze niet onder het licht van den dag, maar slechts bij dat van een kaars 



mogt zien , zegt van de laatsten : 



,/Een vijftigtal oude, ten halve veroxydeerde veldslangen en falkonetten, mogelijk van de 

 Oost-Indische kompagnie afkomstig. Zij liggen in het diepste donker, maar ik ontwaarde, bij 

 het flikkerende licht van de kaars , eenige vrij wel bewerkte stukken , wier mondingen met den 

 kop van een slang of eenen valk prijkten. De meesten hebben eene lengte van vier of vijf 

 voeten. Zij moeten in bijzondere waarde gehouden worden; Avant ik zag benevens de heele, 

 ook gebarsten stukken en kleine brokjes er van. 



Voor den beminnaar van diergelijk oorlogstuig, diene de opmerking, dat men bij al deze 

 stukjes de projectielen even goed door het zundgat als door de monding kan invoeren." 



Voorzeker indien men 's genootschaps museum te Batavia, 't geen ongetwijfeld alle liefheb- 

 bers van oude wapenen, en die zijn er velen in Indië, zeer zouden toejuichen, ook wilde ver- 

 rijken met eene afdeeling daarvan, nergens ter wereld misschien zou men zich daarvoor beter 

 kunnen adresseren dan aan het heilige huisje van Telaga, waar die producten van Europesche 

 kunst, welke eenmaal dood en verderf onder Java's bewoners verspreidden, en ons steeds vaster 

 voet op dat eiland deden verwerven, thans zich in gelijke heilige rust en hooge vereering 

 mogen verheugen als Boeddha- en andere beelden, de oude goden van Java. Waarlijk het 

 leven is niet alleen vol raadselen , ook vol Avonderlijk ontmoeten en zamentreffen. 



Intusschen zou het zeer wenschelijk zijn, dat een deputatie van het wapen der artillerie 

 uitging, om een wetenschappelijk bezoek aan Telaga's oude en heilige arsenaal te brengen. 

 Van mij toch kan en zal men hier geene beschrijving wachten van die oude veldslangen en 

 falkonetten, waaronder echter wel eenige zullen loopen , die niet zoo heel oud zijn; ook zijn er 

 zeer waarschijnlijk kanonnetjes onder van Telagasch of Cheribonsch fabrikaat; korte ruwe 

 koperen stompjes met een zundgat, en een kram er op gesoldeerd. 



