130 



hand houdt het een sangka, in de regtèr een kogeltje of liever een niet te onderscheiden voor- 

 werp. De heide onderste handen rusten ieder op een beeldje, dat nog niet do helft van zijn 

 grootte heeft. Het eene is een mannelijk, het andere een vrouwelijk beeldje. Zij zullen de 

 dienaren of volgelingen zijn van het wegens zijn Sangka vishnoeïtiesch beeld, dat geen vrou- 

 welijk, maar een mannelijk beeld is. Nog is er een Singha, met linggam voorstelling. Deze 

 heeft boven zijn hoofd een grooten ring, en was vroeger waarschijnlijk als sieraad of hand- 

 vatsel op eenig ander voorwerp bevestigd. De Singha heet Goeriang Boentoetan, het vier- 

 armig beeld Ambet Kasih en het kleine gekroonde beeldje Sang Hjang Sri. 



Die namen zijn geheel willekeurig gegeven. Zoo dragen de drie Boeddha's Van Siam die 

 van den eersten en tweeden vorst, welke volgens de overlevering in vroeger tijd heerschten 

 over Telaga, en van een broeder des laatsten. Ambet Kasih zou eene vrouw van Sili-wangi 

 zijn geweest. Dat men het trimoerti-beeld den naam van Batara Goeroe heeft gegeven, is 

 even willekeurig. 



Gelijk we reeds hoorden, zouden die beelden van Padjadjaran door Poetjoek-oemoen, als 

 huwelijksgift zijn medegebragt met al het verdere in Telaga's huisje bewaard. Poetjoek- 

 oemoen is een groote naam te Telaga. Hij zoude,' getrouwd met de dochter van Telaga's 

 derden vorst, diens opvolger geworden zijn. 



Men toonde mij nog zijn huis, padischuur en gehoorzaal, ook al door hem meêgebragt van 

 Padjadjaran. De djattiehouten pilaren met haar boven dwarsbalken, acht voor het huis, vier 

 voor de gehoorzaal, — het overige beteekent weinig, — zijn keurig en in ouderwetschen stijl 

 gesneden, ongetwijfeld echter geenzins van vóór-mahomedaanschen tijd, evenmin als een met 

 veel lofwerk besneden deur der missigit, die ook al door Poetjoek-oemoen van Padjadjaran 

 zou zijn aangebragt. Waarschijnlijk zullen eerlang afbeeldingen van deze en nog andere over- 

 blijfselen van oud-mahomedaansch snijwerk te Telaga, die wel mogen gekend en bewaard 

 worden, worden gegeven. 



Het valt niet te ontkennen, dat alles hetgeen wij te Telaga zagen, ook zijn bijzonder groote 

 aloen-aloen, getuigt voor een vroegere grootheid van zijn regenten. Zij waren ook volgens 

 geschiedkundige berigten heerschers over een groot gedeelte van Cheribon's binnenlanden; 

 echter geen onafhankelijke vorsten, maar afwisselend aan Cheribon of Mataram onderworpen, 

 tot ze later onder de compagnie kwamen. Hunne afstammelingen, nog velen in getal, die allen 

 den titel van raden voeren, wonen nog steeds te Telaga, thans de hoofdplaats van een dis- 

 trikt. Een hunner is wedono en verscheidenen van hen zijn in mindere betrekkingen geplaatst; 

 de overigen zijn houders van sawas, die zij zelf beploegen of dit door anderen laten doeir. 



En hiermede nemen we afscheid van Telaga en zijn oudheden, om nog te vervolgen met 

 de korte vermelding van een steenen beeld, padjadjaran-type, zeven paal oost van Telaga, 

 op den berg Bitoeng gevonden. Het behoort voorzeker tot de meest ruwe beelden, daar het 

 slechts een hoofd met gelaat is, dat achterover liggend gehouwen is op een overigens nog 

 geheel onbewerkt gebleven, vijfzijdigen, platvormigen steen, twee voet omtrent hoog. De 

 naam is Sang Hjang Monjet. 



Thans gaan wij eenige oudheden zien in het regentschap Koeningan; beelden en andere voor- 



